Saturday, March 31, 2012

Tiatrak Vegllem Rup Divpi Kala Mogi, Kandolle

Tiatrak Vegllem Rup Divpi
Kala Mogi, Kandolle  

-      Jose Salvador Fernandes

Tiatr prokarantlean tiatr kolechim sogllim angam fulounchim, ani tantuntlean tiatrak eke vegllech tenkxer pavounchea hetun, 1960 vorsa Kala Mogi, Kandolle hi sonvstha zolmak aili. Zorui Kandolle ganvantlea Saipem vattarant dor vorsa fest-porbe nimitan hi Sonvstha tiatr machier haddtali, torui tichea vavrak 1974 vorsa thaun sarkem mhotv yeunk laglem.

1974 vorsa thaun Kala Academy, Gõy he sonvsthen Tiatr Spordhek survat keli. Tiatracho dorzo sogllea angamni sudarchea monan ani hetun, tea vorsa thaun  hi Kala Mogi, Kandolle Sonvstha dor vorsa he spordhent bhag gheunk lagli. He Sonvsthechea ud'dexa promannem, he Sonvsthen khorench tiatrachea mollar dolleant bhorpa sarkim noveponnam haddlim.

Adim tiatramni, pirluk vazoun khunna kelea uprantuch kantar gavunk va tiatracho pordo voir sorunk survat zatali. Punn 1974 vorsa zalole Kala Academy, Gõy hiche  poilech tiatr spordhent Kala Mogi, Kandolle Sonvsthen pirluke bodlek aplea ‘Inspektor’ tiatrant uzvaddachi khunna vaporli.

Tea bhair, heach tiatrant tinnem ‘Prompting’-achi sonvoym moddli, ani ‘Prompting’ nastanam tiatr korum yeta mhonn thavem kelem. Tiatramni bhumika korpi patranchi vollok korun divpachi-i tora he Sonvsthen suru keli.

Tiatramni ‘Flashback’ pod'dot vaporpacho-i poilo man he Sonvsthek favo zata.


Khoreponnak mhotv divpacho-i proyotn he Sonvsthen tiatrantlean kela. ‘Kallok ani Uzvadd’ tiatrant don ghorabe dakoyle, tantuntlo zo hindu ghorabo aslo, tantuntlim sogllim patram hinduch aslim. Oxe torechea proyoga udexim, Kala Mogi, Kandolle sonvstha sonvskrutayentlean Gõykaram modem ekvott ghoddoun haddpacho proyotn kortanam dislo.

Tiatramni khunnam udexim bhumika, ani suchoktaye udexim machiechi manddavoll koxi korum yeta tem-ui Kala Mogi, Kandolle Sonvsthen 1978 vorsa, ‘Hanvuch To’ tiatrantlean dakoylem, ani tiatrachim anink don angam fuloylim.

Machieche manddavollintlean-ui tiatracho dorzo sudarche khatir he Sonvsthen kolponam sodun kaddli. ‘Ontoskorn ani Kaido’ tiatrant machieche manddavolli khatir fokot don ‘set’-ancho vapor kelo, ani uprant ‘Goa Going Gone?’, ‘Eksiddentt,’ adi. tiatramni fokot eka ‘set’-acher tiatr choloyle. Teach ‘Ontoskorn ani Kaido’ tiatrant he Sonvsthen tiatrache dekave probhavik korunk rikordd kelolea songitacho ‘background’ songit mhonn koso vapor korum yeta tem  dakoun dilem.

Tiatr machier, bhurgeanche tiatr nasle. Bhurgim tiatramni nhestalim, punn puray ritin bhurgeamni kelole tiatr nasle. Tiatr machier jem kitem nam tem suru korpache poromporek dhorun, Kala Mogi, Kandolle Sonvsthen 1992 vorsa  fokot bhurgeamni bhumika korcho ‘Bhurgem Jivit’ tiatr machier haddlo, ani Kala Mogi, Kandolle sonvsthek anink eka yesachea panvddear choddoyli.

Kala Academy Gõy hinnem ghoddoun haddlole Tiatr Spordhent survatek thaun Kala Mogi, Kandolle sonvsthen 20 odik pavtti bhag ghetlo. Tiatrache machier  khubxim noveponnam haddlolea khatir, hea spordheamni tiatranche borpavolli khatir, digdorxonam khatir, bhumike khatir, machieche manddavolli khatir, songita khatir, uzvaddache vevosthe khatir Kala Mogi, Kandolle sonvsthek sabar inamam favo zaleant. Itlench nhoi, he spordhent he Sonvsthe udexim  ube kelolea agllea-vegllea tiatram khatir, sabar pavtti Poilem, Dusrem ani Tisrem inam' favo zalam.

Tiatrantlean kormonnuk diunk vavurtanam, Kala Mogi, Kandolle sonvsthen somazak bori xikounn diunchem karya kelam. ‘Ami Soglle Ek,’ ‘Eksiddent’  he  tiatr te gozalichi dekh thartat.

Desacho obhiman ballgun, ‘Mhan Mhozo Des’ oxea nanvan sonvskrutayentlean desacho mog ugtaupi ani nagrikanchea-i kallzant toch mog utpon'n korcheo karyavolli Kala Mogi, Kandolle sonvsthen aple vedir ghoddoun haddleat hi bes bori gozal asa.

Kala Mogi Kandolle sonvsthek 2004-05 vorsa 25 vorsam bhorlim tednam, he Sonvsthen Konknni bhas sabar torenim tigun urchi mhonn tiatranchim pustokam,  gitancheo CD uzvaddayleo; ani tiatracho ukhol zaunchea hetun tiatrachea sabar angancher kam'sallo ghoddoun haddleo.

Kala Mogi Kandolle sonvsthen aplea bavttea khal machier haddlolea kaim tiatranche onnkar korun, The Verdict, Sweet Poison, United We Stand  oxea nanvan inglez-ui khell machier dakoyleat.      


Sonvskrutayentlean bhas tigun urta hem mandun gheun, Konknni bhas sonvskrutayentlean samballunk ani rakunk he Sonvsthen sabar pavtti Akaxvannicher ani Ponnji Durdorxonacher karyavolli sador keleat. Tea bhair, Kala Mogi, Kandolle Sonvsthechea nanvan khubxe tiatr ani Konknni karyavolli Mumboi, Bengllur, Mungllur, Dubai, Muscat ani her zageancher dakoyleat.

Konknni mollar ani tantuntlea tantum tiatr mollar Kala Mogi, Kandolle Sonvstha az meren zo vavr korit ailea, tea vavra khatir he Sonvsthek khorench chepem kaddunk favo!



Sonvar, 31 Mars 2012

Saturday, March 17, 2012

Jezvit Misionarianchi Konknni Porompora Fuddem vhorpi Padri Pratap Naik



SON’VARANCHIM SUNGTTAM:

Jezvit Misionarianchi Konknni Porompora Fuddem vhorpi Padri  Pratap Naik

-Jose Salvador Fernandes

Az, Konknni bhaxechea mollar, konn-ui zhorun-morun Konknnicho vavr korta zalear, to Padri Paratp Naik oxench mhonnchem poddta. Tannem az meren Konknnintlean zo bhaxecho vavr kela, tea vavracho sumar, valor ani mol korunk konnachem-i mon unnem poddtolem.    

Padri Pratap Naik hacho zolm' Febrerache 24ver, 1951 vorsa, Kornattokantlea Udupi Vattarantlea Kundapura ganvant zalo. Junache 28ver, 1971 vorsa to Jezvit Sonvsthent bhitor sorlo. Padriponnachem purtem xikop kortoch, Abrilache 21ver, 1983 vorsa taka Padriponnachi Makhnni favo zali.
 Fador Pratap Naikan aplea 61 vorsanche pirayechea jivitant, 27 vorsam Thomas Stephens Konknni Kendrachi (TSKK) aplea jiva poros-ui chodd zotnay ghetli. Survatechim 16 vorsam tannem TSKK-acho  Administrador zaun-ui Konknnicho vavr kelo, ani uprantchim 11 vorsam to Kendracho ‘mudier thik’ oxe torecho Direktor aslo. Fattlim 25 vorsam, Konknni bhaxechi buniyad ghottmutt-mozbut ani okhondd korpi bhas-xastracho, sôdacho, xikxonnacho ani sonvskrutayecho goroz to vavr, tachea tankichea fuddariponnam khal hea Kendrant zalo. Az Gõyantlo ani Gõyam bhailo konn-ui monis, hea Kendrak Konknni bhaxechi tankichi, dittayechi ani zannar sonvstha mhonn polleta ani mandun gheta. Sod'deak Fa. Pratap Naik hea Kendracho Xikxonnik ani Sôd-vavracho Zodd-Direktor mhonn azun-ui vavurta.       

Xikxonnik mollar hea padrin aple monache huxarkayen 1976 vorsa Moisurchea Vidyapittantlean B.Sc.-chi podvi zoddli; 1976 vorsa Punechea Jnana Deepa Vidyapeeth-antlean B.Ph. podvi zoddli; 1979 vorsa Mumboichea Vidyapittantlean B.Ed. podvi zoddli; 1983 vorsa Punechea Jnana Deepa Vidyapeeth-antlean B.Th. podvi zoddli; 1985 vorsa porot Punechea Vidyapeeth-antlean M.A. panvddear Bhas-xastrachi podvi zoddli. 1987 vorsa, Konknni Lexicography: A Historical Survey and Critical assessment of Maffei (1883) hea vixoyacher sôd-vavr korun, tannem Punechea Vidyapittantlean Bhas-xastrant M.Phil. podvi zoddli. Zalear, 1993 vorsa, Format of a Konknni Bilingual Dictionary: Theory and Methodology vixoyacher purto sôd-vavr kelo, ani xikxonnacho unchlo mukutt mhonnlolea porim, Punechea Vidyapittantlean (University) taka Bhas-xastrant Ph.D-chi podvi favo zali.    
Konknni bhaxechi goroz vollkun gheun, ani Konknni bhas Romi, Devnagori ani Kon'nodd lipientlean fulchi, follchi ani udorgotik pavchi mhonn, tachea nanvar sabar prokaranchim - som'padit kelolim, lipeontor kelolim, Konknni bhas xikpachim ani bhas-xastrachim - pustokam asat.

Devnagori lipientlea Rongit Songit hea bhokti gitanchea pustokacher, Kon'nodd lipientlea Ballkanchem Raz hea ballkam-gitanchea pustokacher ani Sollavea Xekddeantlem Mhabharot Adi Porv hea purvilea god'deacher tannem aplea girest onnbhovi som'paditponnacho hat bhonvddaylo.

Jivitantlim Ghodditam, Kazule, Chirputtam, Murmure hea nanvanche, kovitechea gunnamni toptoplole tache kovitanche jhele Devnagori, Kon'nodd ani Romi lipientlean uzvadda ailole asat.
Thomas Stephens Konknni Kendrantlean uzvadda yevpi Sôd nanvachea don nemallim tancheach Som'padpiponnam khal uzvadda ailolim asat.
Konknniche eke lipientlem sahitya dusrea lipiamni lipeontor korun, lipiamni pois zalolea Konknni somaza modem pul bandpacho tannem boro proyotn kela. Kanoddi Mati Konknni Kovi ho Kon'nodd lipientlo kovitam-jhelo Fador Pratapan som'padit korun Devnagorint lipeontor kelo; Sunnem Mazor Hansta, Tornem Tornem Mornem, Magirchem Magir him Kon'nodd lipientlim Chafra D'Costachim Ek-Anki Nattkam tannme Devnagorint lipeontor kelim. Tichea Mornna Uprant hi Romi lipientli Bonaventure D'Pietrochi kadom'bori-i  som'padit korun Kon'noddant lipeontorayli.   
Konknnintlean tannem Ek-Anki Nattkacho-i prokar kelloyla. Povitr Pustokantantlea Judas patracher adarun tannem Zudas nanvachem Ek-Anki Nattok Kon'nodd ani Romi lipiamni uzvaddaylam. Hem nattok bhaxeche, vicharanche ani proyogache nodrentlean borench unchlea panvddeachem tharta. Eka unnea bhavartachea Kristi mon’xan tem nattok vachpachem-i nhoi, ani machier tacho proyog-ui pollevpacho nhoi itle khor dharechem tem nattok asa.
Konknni hi bhas-xastrache nodrentlean sopurnn zaunchi mhonn,  24 horanchea disant anik 24 horam guntun tannem sumara bhailo vavr kela, ani azun-ui korit asa. Xikpantlean bhurgeamni mullantuch thaun Konknni bhas bore ani vevosthit ritin xikchi mhonn, tanche khatir hea jezvit padrin Hansun Khellun Xikum-ia pustok toyar kelem.
 
Mullavea panvddeavelea bhurgeank Konknni bhas sarki xikounchi mhonn avoy-bapayam ani xikovpiam khatir tannme Hansun Khellun Xikum-ia pustok toyar kelem. Konknnintlean Gonnit xikche khatir bhurgeank Bhurgeancho Gonnit Sangati pustok toyar kelem. Fuddarache nodrentlean, Konknni bhas fokot Romi lipientlean  tigun urtoli oxem to ailolea disak sangta ani mhonnta. Romi lipientlean Konknni bhas xikxonnachea mollar kholayen pallam-mullam dhorunk pavum mhonn, fuddle pinddke khatir tannem Hansun Khellun Xikat nanvachem 'KG'-chea bhurgeam khatir Romi lipientlem pustok toyar kelem.

Bhas hi sonvskrutayechem protik. Konknni bhurgeamni lhanponnaruch thaun bhaxentlean apli sonvskrutay ani osmitay samballchi hea hetun, tanche khatir Fa. Pratapan Hansun Khellun Gavum-ia, Hansat Gayat Nachat him gitanchim pustokam Devnagori ani Romi lipientlean toyar kelim. Hansun Khellun Gavum-ia Bhag 1 ani 2 kessetti va siddi khatir tannem gitam boroylim. Tea bhair, Bhakti Sobhann Bhag 1 ani 2 kessetti va siddi khatir, khoinchea-i dhormachea mon'xan vaprum yeta toslim bhokti gitam-i boroylim.  Hanv ani Mhozo Dev he MP3 rupache siddi khatir-ui tannem khol axoyachim ani vixoyachim gitam boroylim.
Devonagori lipient Konknni borounche Nem', Konknni Borounchi Promann Rit (Kon'nodd Lipient), Konknni Borounchi Promann Rit (Devonagori Lipient), Kon'nodd Lipient Konknni Borounchi Promann Rit, Romi Lipient Konknni Borounchi Promann Rit, ‘TSKK Linguistic Glossary English-Konknni and Konknni-English,’ ‘TSKK Romi Lipi (TSKK Orthography:Konknni in Roman script),’ Devnagori lipientlean ‘Oxford Picture Dictionary: English-Konknni’ him bhas-xastrache nodrentlean Konknni bhas mullantlean odikuch okhondd korchim sabar moladik pustokam, tachea mona-kallzant zollpi Konknnichea mogan uzvadda ailolim asat.

Hea xivay, khoinchea-i dhormachea mon'xan vaprum yeta toslea kherit bhokti gitancho aspav aslolem tachem pustok Bhakti Sobhann nanvan uzvadd ailolem asa.

Raknno, Konkan Times, Vangddi, Amar Konknni, Sôd ani Konknni Vixvokox oxea sabar Konknni potram-masikamni ani pustokamni tachim sôd-vavrachim, molachim borovpam uzvadda ailolim asat. Tea bhair Konknni potram-masikamni khubxeo kovita-i chhapun aileat.  

Konknichea mogan tannim Ponnji ani Mongllur Akaxvannincher toxench Ponnji Durdorxonacher sabar pavtti ulovpam keleant, kovita sador keleat, mulakhati dileat, bhasabhaxent bhag ghetla.

Konknnicho ho itlo-i vavr korta-korta, Fa. Pratap Konknni xikovpiank ani unchlea panvddear xiktoleank kors dita, xikovpiam khatir Porison'vad, xibiram ani kam'sallo ghoddoun haddta. Ph.D-chea panvddear sôd-vavr korpiank to zotnayen margdorxon korta. Bharotant ani pordesant zatolea Konknni porison'vadamni, xibiramni, kam'sallamni ani zomatimni bhag gheun, paper manddun Konknni bhas tannme ontor'raxttrik panvddear legit vhelea, dekun sogott konknneank tacho bhouch obhiman dista.  

   Konknni mollar pott'tiddkin, urben, xistin, mogan ani bhaxeche buniyadi porian tannem kelolea  probhavik ani mhotvachea vavra khatir, ‘Divo’ Konknni satollea khatir takam 2004 vorsa Divo Puroskar, 2008 vorsa ‘Jivit’ masikacho Bruno Eduardo Souza Iadostik Son'man ani 2009 vorsa ‘Vavraddeancho Ixtt’ satolleacho Xennoi Gõybab Puroskar favo zalo.

Mungllurchea Raknno satolleacho, Konknni Bhasha Monddoll, Gõy, Punechea Indian Linguistic Association-ache, Trivandrumchea International Journal of Dravidian Linguistics-ache,  Manipalchea Panchakadayi mhoinealleache, Punechea Marathi Abhyas Patrika hiche, Mungllurchea Kornattok Konknni Borvpiancho Zomo, Dalgado Konknni Akademi hacho to vangddi asa.

Jezvit misionarianchi Konknni bhaxecho vavr korpachi porampora asa ti fuddem vhorpi Fa. Pratap Naik-an Konknni mollar zo bhas girest ani okhondd korpacho  sahitik ani bhas-xastracho vavr kela ani korta tem polleun, Dalgado Konknni Akademin don dis adim taka ‘DALGADO SAHITYA PUROSKAR 2011’ bhettoylo.
Taka favo zalolea Puroskar khatir sogott Konknneanchean nanvan taka porbim!


Sonvar, 17 Mars 2012

Friday, February 10, 2012

Vinchnnuk 2012: Motdar Jikhtolo Va Hartolo?

Vinchnnuk 2012: Motdar Jikhtolo Va Hartolo? 
                                                     -       Jose Salvador Fernandes 

Ami amchea Gõyant amcho sorkar vinchun kaddpacho povitr vell pavla. Amchea Gõyant bhorxttacharachim pallam-mullam kitlim khol ani bhitor-bhitor rigleant tachi amkam ugteponnim khobor asa. Amchi svotontray rakhpacho, ani ti rakhtam-rakhtam amchi dignidad-ui rakhapacho ani samballpacho vell amchea jivitachea umbrear aila.


Gõychi rajki poristhiti vaitt doxer thaun paxtt doxer pavot asa. Sot’ter aslolo dor ek pokx Gõy rajyak apnnak zai toso ani zai te ritin lutt’ta, nagoyta ani chorta. Zannim aplea kallea duddvancho konnakuch vas lagunk diunk nam, amchea soimachem ani poryavoronnachem zannim nisonnton ani idvas kelo, dhondea khatir xetanche zomnichem zannim rupantoram kelim, tankam sogleank ami guneanvachea pinzreant bond korop gorjechem ani mhotvachem.

Amchea somazant jem sonvskrutayechem ani soimachem nisonnton zait veta tem addaupachi goroz asa.  Bholaikechea mollar, nagri sovlotinchea mollar, xikxonnik pod’doticho ani her yevzonneancho zo dorzo denvot asa, tacher porot vichar korpachi ani tea-tea mollancher sudaropam haddpachi bhouch goroz asa. Amchea bhurgeank tanchea jivita khatir goroz teo tekniko xikoun ani mul’liam diun vaddovpachi goroz asa.

Favo te ritin aplo dispott’to zoddche khatir amchea tornnateank favo title soeg nam zaun, te hata bhair poddleat, tanchi poristhiti bigddot veta. Amchea vhoddilank apunn onath, eksurim ani osurokxit koxim asat mhonn bhogta. Disa uzvaddar chorio ani dhormanchea vostunchi fodd-modd korop hi atam sodanchi chal zalea. Amchi fuddli pillgi jednam amkam he vixim prosn vichartoli, tednam ami tankam koslo zobab ditoleanv?

Vinchnnukank ubo ravpi khoinchea pokxacho koslo hidden agenda asa to ugteponnim disonam. Ek raxttrik pokx nivddun ailear to dhormvadache buniyadir rajkaronn choloyta; zalear dusro rajki pokx nivddun ailear taka svontontrayecho orth khoborasonam. Oxe poristhitint,  Bharotantlea nagrikanchem ani motdaranchem jivit monisponnachem, sukhachem ani folladik koxem zatolem?

Bhroxttacharachim pallam-mullam umttaun kaddcho, rajki mollar motdarank ghat korpiank ani motdarank unnem lekhtoleank xevttun konnxak marcho, ani Gõyant nitoll rajkaronnacho surya udeunk vatt meklli korcho vell udela. Porjen aple udorgoti khatir vinchun kaddlole je rajkaronni rajkaronnantlean dhondo kortat tankam kitlimxinch metram pois dovorpacho xubh vell aila.        

Mhargay, bhroxttachar, soimik girestkay luttop, vavraddiank unno muxaro divop, ani favo teo sovloteo divop nant, bekarponn, svotacho dhondo korpi zoxe porim xetkamati, nustekar, gaddekar, lhan-lhan dhondekar hanchi poristhiti ani oddchonni, oxea vixoyancher vichar korpachi kallachi goroz asa, ani to kall atam pavla.

Gõychea Gõyant konn-ui khoimsor-ui vochum, vochot thoimsor  dolleank kitem tori khottokta. Uprant to santtlolo ani kuslolo kochro zaum, khollio kochrean fugar zalolean budd’tti yeta, mullavea ani mhotvachea vostunchi ani jevnnachi mhargay, udkacho unnav, bizlecho apa-lipa khell, gaddio ubio korunk favo to zago nam, udkachea painnimni chikol ani produxon.

Eka vhodd karonna khatir sangatan ekttaim yeum-ya. Hache poilim Gõykar sabar ani vhodd-vhodd zhuzam zhuzleat ani jikhleat. Atam ami zhuzak vochpacho vell aila. Mhonntoch, hem zhuz bhouch dittayen ani ekvottan zhuzpachi toyari atancheanuch monantlean suru zaunchi goroz asa.

Gõyantle soglech pokx, tannim uprant koslem-i rup gheum, te ekach nanneacheo don bazu distat. Bhroxttachar ani dhormachea nanvan zhogddim-zhuzam zaunchim ani loka modem futti poddcheo mhonn, ani lokache prosn-oddchonni toxea toxeoch chalu urcheo mhonn, te sogle bhitorlea bhitor ani guptim ekamekak mellun ani bhettun asat.

Somuday bandpachea vavrak ani soglem kaidean cholta toslo somaz ghoddovop hea hetuk ami visvaxi asanv. Chaltea mon’xache prosn-oddchonni ami somzotanv toxe anik konnuch somzonam.


He khepek Gõy Vidhan Sobheche Vinchnnukent pokxak nhoi, umedvarak mot marpachi goroz asa. Pokxamni hache poilim apunn konn, kitem-kat to sobhav dakoyla. Dekun, nitoll sobhavachea, tankichea ani Gõykaranchea ani Gõychea mogan promannik ritin vavrunk khuxi aslolea  umedvarank moladik ani povitr mot ghalpachi goroz asa.


Marsache 3rer, 2012 jea disa Gõyant Vidhan Sobhecheo vinchnnuko zatoleo tednam, porjeche, ani kherit bhaxen somazant chepun-damun dovorloleanche, ani somazantlea oskot-durbollanche udorgoti khatir pott’tiddken vavurpacho hetu ballgilolea umedvarank nivddun haddche khatir dor eklean aplea moladik ani mhotvachea motacho vapor korop xanneponnachem thartolem.


www.goa-world.com
Sonvar, 11 Febrer 2012

Friday, January 20, 2012

Noman Saibinn Ghoramni Bhonvddaytanam…

SON’VARACHIM SUNGTTAM:
Noman Saibinn Ghoramni Bhonvddaytanam…
                                                                                                 - Jose Salvador Fernandes

… ani tisre sanjer Saibinnichi murti amger haddpachi asli. Dekun, vaddeantli somudayachi vangddi asloli tika  hanvem sanglem – “ he khepek hanv amchea ghora Saibinnich murti vhorchonam.”

“Kiteak vhoronam?” Somudayechi vangddi.

“Mhaka khuxi nam.”

“Kiteak khuxi nam?” Ti.

“Ti tuka sangpachi-i mhaka khuxi nam.”

“He khepek tum vhoronam zalear, fuddarak tuka ti kednach vhorunk mellchinam.” Diozechea Gonvlli Bapan firgojechea Vigara kodde uloun ani tharaun, vaddeant ghora-ghoramni Saibinnichi murti bhonvta te vixim nirnnoy gheunk soglo odhikar tikach dilolea porim ti uloyli.

“Fuddarak Saibinnichi murti mhaka vhorunk mellchinam tachi mhaka khont nam. Kiteak, tichi murti ghoramni haddtat tinch faleam sorgar vetolim, ani vhoronant tim ifernant vetolim oxem nam nhoi?”

“Toxem zalear, tuje vixim mhaka Vigara kodde ulounchem poddtolem.” Vigara fattlean firgojecho karbhar cholovpachi zababdari aplech tokler ghalolea vori ti uloyli.

“Atam Vigara kodde anik kitem ulovpachem urlam? He khepek hanv ghorant Saibinnichi murti vhoronam zalear, fuddaracho nirnnoy tunvem sangloloch asa nhoi?”

“Hanvem toxem sangpa fattlean dhormik karonn asa.”

“Dhormik karonn? Anik koslem?” Hem anik koslem novem karonn oxem yevjit hanvem koplak mirio ghalit vicharlem.

“Dhormachea kaidea promannem, Saibinnichi murti ghora-ghoramni vhorop compulsory.” Tinnem apunn ek pavl fuddem asa mhonn dakouncho proytn kelo.

“Dhormacho ho novo compulsory kaido tor?”

“Hoi. Kiteak vicharta tum? Tuka khobor nasli?”

“Mhaka compulsory dhormik kaideanchi khobor asli ti itlich… Agostache 15ver ani Dezembrache 25ver misant bhag ghevop dhormache nodren mhotavchem ani kaideachem.”

“ … … …” 

Ti ogich ravli, ani dusrech goddiek cholunk lagli. Koddsorli.

Ghora-ghora Saibinnichi murti vhorop…   xezriam modem ani vaddeant ekvott, boreponn vaddche khatir… kai bori kolponam… punn halinchea kallar somudayachea vangddiamnich nhoi, punn ghora-ghoramni Saibinnichi murti vhorpiamni he kolponecho orthuch bodlun uddoyla…

Xezariank xezarianchem tondd polleunk naka mhonn tannim atam durgam ubim keleant. Bhair chirea-fatranchim, ani bhitor kallzant dusmankayechim… dusvasachim… dvesachim… dekun az Saibinnichi murti eka ghorant thaun dusrea ghorant vhortanam, ti durgam-addeavelean ubarun vhortat… Saibinniche murtiek high jump marunk laylolea porim…

Xezarim xezariam kodde dusmankayen uloynant. Oxe poristhitent, jea ghorant Saibinnichi murti vhorpachi asta, tea ghorachim ghorchim Saibinniche nimitan aplea soireank apoun haddtat, ani dusman xezariachea ghorantlean Saibinnichi murti soireank haddunk dhaddtat…

Fattle pavtt, vaddeant eka xezariager Saibinnichi murti haddpachi asli. Tanger Saibinnik vechem poddta mhonn tika apli dusman lekhpi xezarn’n aple avoyger geli…  Ani tichea ghorant Saibinnichi murti haddpachi asli tednam, poile xezarn’nin Moddganv Ravindra Bhovonant sanjechea 7.30 vaztanchea tiatrak poll kaddlo… Oxe gozalik lagon hanv chintalom, hea dog-ui xezariam modem kitem forok  urlo, ani ghoramni Saibinnichi murti haddpache gozalik kitem orth ani mol urlem?

Fattlea mhoineant ganvchea eka vaddeant ghora-ghoramni Saibinnichi murti bhonvddaytalim… ti murti khoinche manddavollin bhonvddavpachi hem thoimsorlea somudayacheach vangddiamni tharaylolem. Te manddavollinuch soglem choltalem. Okosmat somudayachea eka vagddian te manddavollint eka disa khatir bodol kelo.

Koslo?

Aplea soireanchea bhurgeacho zolm’dis aslo dekun, chear disam uprant jea ghorant Saibinnichi murti pavunk zai asli, ti chear disam adinch pavli.  “Bhottak zai toso omas ani punov” he gozalik uprant somudayachea tea vangddian kitem justification dilem ti mhaka khobor nam, punn tea vaddeantlea lokan mat hea kumparponnam add tallo ubarunk nam hem mat khorem.

Ghora-ghoramni Saibinnichi ji murti bhonvddavpachi ji orthabhorit chal asli ticho orth atam khoinchea khoim sanddun uddoyla. Dekun, Saibinnichi murti ghora-ghoramni bhonvddavop hi atam xezariam modem ani vaddeant ekvott ghoddoun haddpachi chal uronk nam. Tacho fattlo ho hetu sanddoyla. Ani hachem khoreponn amkam, Saibinnichi murti ghoramni bhonvta tea vellar xezariam poros soirinch chodd aslolim distat. Dusrea utramni, ghora-ghoramni Saibinnichi murti bhonvddavop ho atam family utsav zala!  Famil party zalea!  

Ghora-ghoramni Saibinnichi murti bhonvddavpachi orthabhorit chalicho orth gela, ani fokot ti atam chal mhonn cholta. Faleam vochun, ghora-ghoramni Saibinnichi murti bhonvddavpachem bond kelem zalear-ui konnak kosloch forok poddcho nam, hem mat khorench khorem.

www.goa-world.com
21/01/2012

Friday, January 6, 2012

GÕYCHO FUDDAR KITEM?

SON’VARACHIM SUNGTTAM:

GÕYCHO FUDDAR KITEM?
                           -       Jose Salvador Fernandes 


Gõyant Vidhan Sobhecheo Vinchnnuko 2012 umbrear pavleat.
Tea nimitan, Gõyant khubxim rajki nattkam disun yetat.
He fuddem yevpi vinchnnuken, fattlea panch vorsanchea kallant amdar mhonn nivddun ailolea boreach zannanchea ani tantuntle kaim zann montri zaloleanchea pottant bara vazounk survat kelea. Ani vinchnnuke nimitan pottant bara vaztat mhonnonuch, he amdar-montri atam add vatten fuddle vinchnnukent nivddun yevpachi toyari kortat. Tachi zhollok khobram-potrancher vachunk mellta, ani kaim pavtti porxim konna-konnachea-i tonddantlean, gupit ritin aikunk mellta. Dis sortat toxe, tancheo osleo anik-ui add vatto nodrek yevpacheo asat.

Konn montri khoim aplea motdarsonghantlea motdarank, vinchnnuk umbrear pavloli astanam sorkari nokrent bhorti korunk vavurtat. Ani tem-ui zalear, vinchnnukecho Code of Conduct chalik laglolo astanam… Oxem kiteak kai?

Thoddea sorkari khateamni  vinchnnukecho Code of Conduct chalik laglolo astanam-i sorkari nokrent tea umedvarank aspaun ghetleant mhonn nemnnukecheo chitti dileo. Punn tancheo teo nemnnuko bekaideacheo mhonn jahir keleat. Atam hanga prosn yeta to, tea umedvarank oxea, samkea nhoi tea vellar sorkari nokrent kiteak aspaun ghevpachem? Oxem kiteak kai?

Amdar-montriamni him vinchnnukechea nimitan kelolim thoddinch uzvadda ailolim nattkam. Punn uzvadd yeunk naslolea nattkancho ankddo konnakuch khobor nam. Zoxe dis sortole, toxim him nattkam khubxe konnamni, khubxe torenim ani khubxea nettan choltolim. Tantuntlim thoddim uzvaddak-ui yetolim, punn chodd lipun urtolim.

Hea sogllea nattkam modem anik ek nattok cholta. Dor eka pokxacher apnnak tikett divpachi prexor haddpachem. Pokxache eke tiketti khatir kitlech umedvar…. Pokx taka tikett dinam zalear, to tea pokxak adeus korpachi dhomki dita. Oxe toren to-to umedvar tea-tea pokxachi kholay ani thav polleta. Ailear dongor ailo, gelear sut gelem oxe vagnnuken proyotn kortat.

Vinchnnuko lagim pavtat tednam, khubxim motdaram-i aplo khell khellunk lagtat. Amdar-montriamni fattlim panch vorsam aplim kamam korunk nant tim vinchnnukechea vellar korun ghevpacho nett dhortat. Vinchnnukent nivddun yeun-ui to-to amdar-montri motdaranchim kamam korinam, tea-tea amdar-montrianchi xempddi vinchnnukechea vellar dhorpachi ani ti apnnak zai toxi oddpachi-halovpachi koramot atam motdarank bori sadlea.





Hem soglem niyalltoch, vinchnnukank kitlo ani koslo orth urla hoch prosn monant uprasta. Punn, lokxayechea hea desantlea Gõyant oso vinchnnukancho orth bigddodla taka zababdar konn tachi zap khoinche-i gozali poros spoxtt asa. Dekun, apo-ap fuddlo prosn ubo zata to ho – fuddarak-ui hem oxench cholpachem? Tachi zap ‘hoi’ zalear, Gõycho fuddar boroch marekar asa oxench mhonnchem poddta.
Nam tor, anik kitem mhonnum yeta? 

7/01/2012
Goa, India
www.goa-world.com

Friday, December 16, 2011

GÕYCHI SUTTKA ZAVCHE POILIM…


1961 vorsa porkianchea chopkeantlean Gõychi suttka zali. Dezembrache 19ver, 2011 he suttkek pon’nas vorsancho kall bhorta. Mhonnon Gõycho Sorkar hea vorsa he Suttkecho Bhangaracho Utsov monoyta. Punn tea monoupant vhoddlixi khuxalkay, kholay ani orth disonam.  



SON’VARACHIM SUNGTTAM:
GÕYCHI SUTTKA ZAVCHE POILIM…
                                                                                                     -       Jose Salvador Fernandes 

Toxem polleunk gelear, sorkarak Gõyche Suttkechem mhotv ani gombhirponn nam tem tannim anklolea kariavollinchea yevzonneancher nodor marlear dolle bhorun disun yeta. Kitem-i zaum, unnea-punnea fattlea tis vorsanchea kallant Gõyant sorkar mhonn sodrer ailoleamni Gõyche vixinchi kednach koslich gombhirtayechi nodor ballgunk nam. Ti vrut’ti ani vagnnuk az meren chalu asa.



1961 vorsa Gõychi Suttka zaunche poilim Gõyam som’bondan khubxeo gozali ghoddleo. Gõy Suttkechea Bhangarachea Vorsa nimitan, soglea nhoi zalear choddan chodd gozalincho hanga addavo ghevpacho proyotn kela.    
1)           Kristachea 200 vorsam Adim  – Gõy hem Xrextt Raza  Ashokachea Mauryan razvottkecho ek bhag aslo.
2)           Kristachea 400 Vorsa  - Kadamban Gõyant aplem raj sthaplem.
3)           1367 – Vijaynagarche razvottken Kadambachi razvott aplea tabeant keli.
4)           1380-1454 - Gõy hem Hindu Vijaynagar razvottke khal ailem. 
5)           1469 - Musolman Bahmani raza, Muhammad Shah II hannem Gõy aplea tabeant kelem.
6)           1454-1471 - Gõycher Bankapur mukheliamni aplo xek’ choloylo.
7)           1488 – Bijapurcho Sultan, Yusuf Adil Shahan Gõy aplea tabeant kelem.
8)           1471-1489 - Bijapurcho Sultan, Adil Shahan Gõycher aplem raj choloylem.
9)           1498 - Vasco da Gaman  Bharotant yevpachi doryantlean vatt sodun kaddli, Calicut ailo.
10)        1489-1510 - Bijapurcho Sultan, Yusuf Adil Shahachem Gõycher raj cholovpachem  chaluch aslem.
11)        1510 - Novembrache 25ver Alfonso de Albuquerquean Gõy aplea tabeant kelem.
12)        1515 - Purtugezamni yesesvi ritin Ismail Adil Shaha add Gõy rakhlem.
13)        1524 - Dom Vasco da Gama Gõycho Viceroy zalo, ani teach vorsa Calicut ontorlo.
14)        1534 – Purtugezamni Diu apnnaylem.
15)        1540 – Jezuchi Sonvstha ghoddli.
16)        1542 - St. Francis Xavier Gõyam ailo.
17)        1543-1783 – Purtugezamni Adil Shaha koddchean Bardez ani Saxtti apnnayli.
18)        1552 – Chinachea Sancian zunvear  Bhagevont Francis Xavier ontorlo. 
19)        1554 – Matui kusonk nasloli Bhagevont Francis Xavierachi kudd Gõyant haddli.
20)        1556 – Asiantlo poilo chhapkhanno Gõyant ailo.
21)        1557 – Gõychi Arkidiocez sthapli.
22)        1560 - Gõycho poilo Arsebisp mhonn Dom Caspar Leao Pereiran tabo ghetlo.
23)        1560 – Gõyant Inkvizisanv ailem.
24)        1561 - Purtugezamni Damanvcher akromonn kelem.
25)        1570 - Adil Shahan Gõy addaylem.
26)        1622 - Gregory XV Pap Saiban Bhag. Francis Xavierak sant kelo mhonn jahir kelo.
27)        1623 - Gregory XV Pap Saiban konverter zalolea hindu bamnnank apli zat samballunk porvangi dili.
28)        1639 – Dutchan Gõycher akromonn kelem.
29)        1642 - Ingland ani Purtugala modem korar sthaplo.
30)        1683 – Shivajicho put Sambajichea khal marathamni Gõycher akromonn kelem.



31)        1695 -  Purtugex Viceroy Pornnem Gõy xarantlo bhair sorlo.
32)        1739 - Marathamni Gõycher akromonn kelem.
33)        1741 - Marathamni ani Bhonsleamni purtugez bollak haroylem.
34)        1749 - Purtugezamni Jezuitank bhair uddoyle.
35)        1759 - Purtugez Viceroy-an aplo rabito Ponnje kelo. Purtugezamni Maratham kodde xanti keli. Jezuitank Gõyantle bhair uddoyle.
36)        1763 – Purtugezamni Noveo Kabizadi (New Conquests) apnnaunk survat keli. 
37)        1794  - Purtugezamni Kankonn apnnaylem.
38)        1778 -  Purtugezamni Peddnnem apnnaylem.
39)        1783 - Purtugezamni Peddnnecho tabo ghetlo.
40)        1787 – Yesesvi zaunk naslolem ‘Pinto Bondd’ zalem.
41)        1788-1799 – Puray Gõycher purtugez razvott vistarli.
42)        1797 – Brittix Foujen Gõy aplea tabeant ghetlem.
43)        1812 – Gõyant Inkvizisanvacho xevott.
44)        1813 -  Brittix Fouz Gõyantli fattim sorli.
45)        1821  -  Purtugalache Sonsodent Gõychem protinidhitv zalem.
46)        1835 – Gõycho poilo Rajpal Bernardo Peres de Silvachem bondd oyesesvi zalem.
47)        1842 – Ponnje Escola Medico Cirugao de Goa sthaplem.
48)        1843 - Ponnjek ‘Nova Goa’ nanv dilem, ani Gõychem xar mhonn jahir kelem.
49)        1881 – Gõyant relve chalu korpachi yevzonn suru keli.

 


50)        1900 – Gõychem poilem purtugez disallem ‘O Heraldo’ chalik laglem.
51)        1905 – Gõyant lokhonddacheo ani magnezicheo mina khonddi suru zaleo.
52)        1910 – Gõyant purtugez razvottkecho xevott zalo.
53)        1926 - Hukumdar Dr. Antonio Salazaran Purtugalachim sutram aplea hatant ghetlim.
54)        1946 – Moddganv Ram Manohar Lohian Satyagra keli.
55)        1947 - Agostache 15ver Bharotan Brittixichea chopkeantlean svotontrtay zoddli.
56)        1950 – Janerache 26ver Bharotak Lokraj favo zalem.
57)        1954 - Dadra ani Nagar Havelichi suttka zali.
58)        1961 – 9 tem 19 Dezembr Bharotachea Fouje Dollanchea ‘Operation Vijay’-antlean Gõychi suttka zali ani itihas ghoddoylo.


Ani tednanchean Gõyant Dezembrachi 19 tarik Gõy Suttkecho Dis mhonn monoytat.

Gõy Suttkechea 50 vorsanchim Khuxalbhorit porbim
sogglea Goykarank!
Jose Salvador Fernandes

www.goa-world.com

[as forwarded to gaspar almeida]
(c) All Rights reserved.

About Me

My photo
Goa/India, Hawalli/Kuwait, Kuwait
A big e-welcome to you. Tumcam Maie-mogacho ieukar. Enjoy Life - This is not a rehearsal! Konkani uloi, boroi, vach ani samball - sodankal. Hich Goenchi osmitai ani amchem khalxelponn. Goenchi amchi Konkani bhas! Ekvottachem saddon Goenkaranchem. This is Gaspar Almeida from Parra, Bardez, Goa, based in Kuwait and am connected with the www.goa-world.com website created by Ulysses Menezes, and as Moderator of the famous first of its kind Gulf-Goans e-Newsletter (since 1994) and The Goan Forum and several Goan and Indian associations and forums and e-forums in Goa, India, Kuwait, The Middle East and worldwide.