Showing posts with label Konkani. Show all posts
Showing posts with label Konkani. Show all posts

Friday, July 19, 2013

'Mid-day Meal' vo 'Poison Meal'?


SON’VARACHIM SUNGTTAM:
‘Mid-day Meal’ vo ‘Poison Meal’?

-          Jose Salvador Fernandes

“Hanv mhoje dhuvek khub pavtti sangtalom… iskolant ‘mid-day meal’ ditat tem khaunchem… Poir Uskoi 23 zonn iskolachim bhurgim ‘mid-day meal’ khaun borim nam zalim mhonn kolltoch, mhoje dhuven mhaka mhonnlem – “Dada, atam koll’llem nhoi tuka hanv kiteak tea ‘mid-day meal’ pasun poir ravtam tem?” Kal don’param ixtta kodde uloytanam tannem mhaka hi-ui gozal sangli.

1922 vorsa thaun Maduraichea ‘Sourashtra Higher Secondary’ Iskolant xikpiank modlea vellachem jevonn diunk bhaxeche nodrentlean olp-sonkhea (linguistic minority) aslolea lokamni suru kelolem. Madrascho Mukhel Montri K. Kamarajan Maduraichea tea iskolak bhett ditoch, tannem-i hi yevzonn 1960 vorsa thaun Madras xarak lagu keli - Madras xarantlea mhapalikechea iskolamni xiktoleank modlea vellachem jevonn divop.

Xikpiank modlea vellachem jevonn divpa vixim K. Kamarajachea monant koxem ailem te vixim ek khobor vachunk mellta: Ek dis K. Kamarajan, kaim bhurge gayank ani bokddiank chorvak gheun aslole pollele. Tednam tannem eka lhan bhurge kodde vicharlem – “Baba, hea gayank gheun tum hanga kitem korta? Tum iskolak kiteak vochunk nam?” Tea bhurgean tachea tea prosnank ‘fott’ korun zap dili – ‘Hanv iskolak gelear tum mhaka jevunk jevonn ditolo? Hanv jevlearuch mhoje kodde xikunk zatolem nhoi?”

Iskolamni modlea vellar jevonn divpachi yevzonn Bharotant 1960 vorsa thaun suru zali. Iskolamni xikpi bhurgeank bhuk lagonam zaunk chotray ghevop, iskolamni chodd ani chodd bhurgim xikunk yeunchim, Bharotantlea xikpi bhurgeam modim zati-katincho bhed-bhav nam korop, tankam favo tem khann mellchem ani ostorianchem somajik so-xoktiponn (empowerment) zaunchem oxe he yevzonneche hetu asat. He yevzonnechim follam dislim tim Tamil Nadunt. He yevzonnecho probhav mhonn thoimsor iskolamni bhurgeancho ankddo vaddlo. Hem polleun ani niyallun, 1995 vorsa tednancho Bharotacho Prodhan Montri  P.V.Narasimha Raoan he yevzonnechi tondd bhorun tust keli, ani hi yevzonn puray desantlea iskolamni chalik launchi mhonn suchovnni keli. Ani tantuntleanuch Mullavea Xikxonnak Puxttik Tenkeachi Raxttrik Karyavoll (National Programme for Nutrition Support to Primary Education) zolmak aili.

He karyavolli promannem, Bharot Sorkar fukott danno ditolo, ani rajyacho sorkar her lagu zavpi gozalincho – pagar, randunk bandavoll, adi. – thato-mato ghetolo. Punn choddxea rajyantle sorkar, Bharot Sorkara koddchean ailolo danno soroll xikpianchea avoy-bapaynk ditalo. He pod’dotik ‘dry rations’ mhonntale. Punn 2001 vorsantlea Novembrache 28ver,  Bharotachea Suprim’ Korttan, sogllea iskolamni randunuch bhurgeank jevonn diunk zai mhonn adex dilo. Ho hukum’ Jun 2002 thaun puray desbhor chalik lagunk zai aslo. Punn kaim rajyamni besarmayen to hukum’ moddlolo. Punn korttachea eksarkea dobavak lagun, khobrampotramni-i chollvoll choloyli dekun ani kherit bhaxen ‘Right to Food’ Chollvollik lagun khubxea rajyamni randlolem modlea vellachem jevonn diunk survat keli.

Az, iskolamni xikpi bhurgeank modlem jevonn divpachi yevzonn chalik laylea ti atam, tem jevonn toyar korpianche besarmayek ani opromannikponnak lagun bhurgeank mharog poddunk laglea. Dekunuch ravun-thambun xikpiank tem jevonn mal poddloleo, ani Bihar sarkea rajyant xikpi bhurgim meloleacheo ghoddnnio ghoddtat. Chintun-niyallun khub vaitt dista, ani desacho fuddar mhonn polletolea bhurgeam sovem oxem ghoddta mhonn yevzun jivak zall poddtat.

Modlea vella khatir toyar kelolem jevonn, toyar korpianche besarmayek lagun xikpi vaddpi bhurgeanche bholaikieche hal zatat tednam, iskolamni xikpi bhurgeank bhuk lagonam zaunk chotray ghevop, iskolamni chodd ani chodd bhurgim xikunk yeunchim, Bharotantlea xikpi bhurgeam modim zati-katincho bhed-bhav nam korop, tankam favo tem khann mellchem ani ostorianchem somajik so-xoktiponn zaunchem mhonn oxea havesan toyar kelole yevzonnecho orth vhanvun veta.  

Khorem mhollear, hi yevzonn dusre ritin chalik launche khatir kaido korunk zai aslo. Dor iskolak ek kentin asop. Xikpi bhurgiam khatir tem kentin cholounk iskolamnich thokos ghevop. Dusrea utramni, tea kentinacho karbhar iskolachea karbharianchea dolleam mukhar cholto ani zatolo. Goroz thoim ani tednam iskolachea karbhariank favo te bodol ani nirnnoy-i gheunk sompem zatolem. Iskolanchea karbhariamni sogllem vevosthit ritin chintlear sogllem vevosthituch zatolem, hantum il’lo-i dubva nam.











Son'var, 20/07/2013
www.goa-world.com
 _____________

 

Saturday, March 17, 2012

Jezvit Misionarianchi Konknni Porompora Fuddem vhorpi Padri Pratap Naik



SON’VARANCHIM SUNGTTAM:

Jezvit Misionarianchi Konknni Porompora Fuddem vhorpi Padri  Pratap Naik

-Jose Salvador Fernandes

Az, Konknni bhaxechea mollar, konn-ui zhorun-morun Konknnicho vavr korta zalear, to Padri Paratp Naik oxench mhonnchem poddta. Tannem az meren Konknnintlean zo bhaxecho vavr kela, tea vavracho sumar, valor ani mol korunk konnachem-i mon unnem poddtolem.    

Padri Pratap Naik hacho zolm' Febrerache 24ver, 1951 vorsa, Kornattokantlea Udupi Vattarantlea Kundapura ganvant zalo. Junache 28ver, 1971 vorsa to Jezvit Sonvsthent bhitor sorlo. Padriponnachem purtem xikop kortoch, Abrilache 21ver, 1983 vorsa taka Padriponnachi Makhnni favo zali.
 Fador Pratap Naikan aplea 61 vorsanche pirayechea jivitant, 27 vorsam Thomas Stephens Konknni Kendrachi (TSKK) aplea jiva poros-ui chodd zotnay ghetli. Survatechim 16 vorsam tannem TSKK-acho  Administrador zaun-ui Konknnicho vavr kelo, ani uprantchim 11 vorsam to Kendracho ‘mudier thik’ oxe torecho Direktor aslo. Fattlim 25 vorsam, Konknni bhaxechi buniyad ghottmutt-mozbut ani okhondd korpi bhas-xastracho, sôdacho, xikxonnacho ani sonvskrutayecho goroz to vavr, tachea tankichea fuddariponnam khal hea Kendrant zalo. Az Gõyantlo ani Gõyam bhailo konn-ui monis, hea Kendrak Konknni bhaxechi tankichi, dittayechi ani zannar sonvstha mhonn polleta ani mandun gheta. Sod'deak Fa. Pratap Naik hea Kendracho Xikxonnik ani Sôd-vavracho Zodd-Direktor mhonn azun-ui vavurta.       

Xikxonnik mollar hea padrin aple monache huxarkayen 1976 vorsa Moisurchea Vidyapittantlean B.Sc.-chi podvi zoddli; 1976 vorsa Punechea Jnana Deepa Vidyapeeth-antlean B.Ph. podvi zoddli; 1979 vorsa Mumboichea Vidyapittantlean B.Ed. podvi zoddli; 1983 vorsa Punechea Jnana Deepa Vidyapeeth-antlean B.Th. podvi zoddli; 1985 vorsa porot Punechea Vidyapeeth-antlean M.A. panvddear Bhas-xastrachi podvi zoddli. 1987 vorsa, Konknni Lexicography: A Historical Survey and Critical assessment of Maffei (1883) hea vixoyacher sôd-vavr korun, tannem Punechea Vidyapittantlean Bhas-xastrant M.Phil. podvi zoddli. Zalear, 1993 vorsa, Format of a Konknni Bilingual Dictionary: Theory and Methodology vixoyacher purto sôd-vavr kelo, ani xikxonnacho unchlo mukutt mhonnlolea porim, Punechea Vidyapittantlean (University) taka Bhas-xastrant Ph.D-chi podvi favo zali.    
Konknni bhaxechi goroz vollkun gheun, ani Konknni bhas Romi, Devnagori ani Kon'nodd lipientlean fulchi, follchi ani udorgotik pavchi mhonn, tachea nanvar sabar prokaranchim - som'padit kelolim, lipeontor kelolim, Konknni bhas xikpachim ani bhas-xastrachim - pustokam asat.

Devnagori lipientlea Rongit Songit hea bhokti gitanchea pustokacher, Kon'nodd lipientlea Ballkanchem Raz hea ballkam-gitanchea pustokacher ani Sollavea Xekddeantlem Mhabharot Adi Porv hea purvilea god'deacher tannem aplea girest onnbhovi som'paditponnacho hat bhonvddaylo.

Jivitantlim Ghodditam, Kazule, Chirputtam, Murmure hea nanvanche, kovitechea gunnamni toptoplole tache kovitanche jhele Devnagori, Kon'nodd ani Romi lipientlean uzvadda ailole asat.
Thomas Stephens Konknni Kendrantlean uzvadda yevpi Sôd nanvachea don nemallim tancheach Som'padpiponnam khal uzvadda ailolim asat.
Konknniche eke lipientlem sahitya dusrea lipiamni lipeontor korun, lipiamni pois zalolea Konknni somaza modem pul bandpacho tannem boro proyotn kela. Kanoddi Mati Konknni Kovi ho Kon'nodd lipientlo kovitam-jhelo Fador Pratapan som'padit korun Devnagorint lipeontor kelo; Sunnem Mazor Hansta, Tornem Tornem Mornem, Magirchem Magir him Kon'nodd lipientlim Chafra D'Costachim Ek-Anki Nattkam tannme Devnagorint lipeontor kelim. Tichea Mornna Uprant hi Romi lipientli Bonaventure D'Pietrochi kadom'bori-i  som'padit korun Kon'noddant lipeontorayli.   
Konknnintlean tannem Ek-Anki Nattkacho-i prokar kelloyla. Povitr Pustokantantlea Judas patracher adarun tannem Zudas nanvachem Ek-Anki Nattok Kon'nodd ani Romi lipiamni uzvaddaylam. Hem nattok bhaxeche, vicharanche ani proyogache nodrentlean borench unchlea panvddeachem tharta. Eka unnea bhavartachea Kristi mon’xan tem nattok vachpachem-i nhoi, ani machier tacho proyog-ui pollevpacho nhoi itle khor dharechem tem nattok asa.
Konknni hi bhas-xastrache nodrentlean sopurnn zaunchi mhonn,  24 horanchea disant anik 24 horam guntun tannem sumara bhailo vavr kela, ani azun-ui korit asa. Xikpantlean bhurgeamni mullantuch thaun Konknni bhas bore ani vevosthit ritin xikchi mhonn, tanche khatir hea jezvit padrin Hansun Khellun Xikum-ia pustok toyar kelem.
 
Mullavea panvddeavelea bhurgeank Konknni bhas sarki xikounchi mhonn avoy-bapayam ani xikovpiam khatir tannme Hansun Khellun Xikum-ia pustok toyar kelem. Konknnintlean Gonnit xikche khatir bhurgeank Bhurgeancho Gonnit Sangati pustok toyar kelem. Fuddarache nodrentlean, Konknni bhas fokot Romi lipientlean  tigun urtoli oxem to ailolea disak sangta ani mhonnta. Romi lipientlean Konknni bhas xikxonnachea mollar kholayen pallam-mullam dhorunk pavum mhonn, fuddle pinddke khatir tannem Hansun Khellun Xikat nanvachem 'KG'-chea bhurgeam khatir Romi lipientlem pustok toyar kelem.

Bhas hi sonvskrutayechem protik. Konknni bhurgeamni lhanponnaruch thaun bhaxentlean apli sonvskrutay ani osmitay samballchi hea hetun, tanche khatir Fa. Pratapan Hansun Khellun Gavum-ia, Hansat Gayat Nachat him gitanchim pustokam Devnagori ani Romi lipientlean toyar kelim. Hansun Khellun Gavum-ia Bhag 1 ani 2 kessetti va siddi khatir tannem gitam boroylim. Tea bhair, Bhakti Sobhann Bhag 1 ani 2 kessetti va siddi khatir, khoinchea-i dhormachea mon'xan vaprum yeta toslim bhokti gitam-i boroylim.  Hanv ani Mhozo Dev he MP3 rupache siddi khatir-ui tannem khol axoyachim ani vixoyachim gitam boroylim.
Devonagori lipient Konknni borounche Nem', Konknni Borounchi Promann Rit (Kon'nodd Lipient), Konknni Borounchi Promann Rit (Devonagori Lipient), Kon'nodd Lipient Konknni Borounchi Promann Rit, Romi Lipient Konknni Borounchi Promann Rit, ‘TSKK Linguistic Glossary English-Konknni and Konknni-English,’ ‘TSKK Romi Lipi (TSKK Orthography:Konknni in Roman script),’ Devnagori lipientlean ‘Oxford Picture Dictionary: English-Konknni’ him bhas-xastrache nodrentlean Konknni bhas mullantlean odikuch okhondd korchim sabar moladik pustokam, tachea mona-kallzant zollpi Konknnichea mogan uzvadda ailolim asat.

Hea xivay, khoinchea-i dhormachea mon'xan vaprum yeta toslea kherit bhokti gitancho aspav aslolem tachem pustok Bhakti Sobhann nanvan uzvadd ailolem asa.

Raknno, Konkan Times, Vangddi, Amar Konknni, Sôd ani Konknni Vixvokox oxea sabar Konknni potram-masikamni ani pustokamni tachim sôd-vavrachim, molachim borovpam uzvadda ailolim asat. Tea bhair Konknni potram-masikamni khubxeo kovita-i chhapun aileat.  

Konknichea mogan tannim Ponnji ani Mongllur Akaxvannincher toxench Ponnji Durdorxonacher sabar pavtti ulovpam keleant, kovita sador keleat, mulakhati dileat, bhasabhaxent bhag ghetla.

Konknnicho ho itlo-i vavr korta-korta, Fa. Pratap Konknni xikovpiank ani unchlea panvddear xiktoleank kors dita, xikovpiam khatir Porison'vad, xibiram ani kam'sallo ghoddoun haddta. Ph.D-chea panvddear sôd-vavr korpiank to zotnayen margdorxon korta. Bharotant ani pordesant zatolea Konknni porison'vadamni, xibiramni, kam'sallamni ani zomatimni bhag gheun, paper manddun Konknni bhas tannme ontor'raxttrik panvddear legit vhelea, dekun sogott konknneank tacho bhouch obhiman dista.  

   Konknni mollar pott'tiddkin, urben, xistin, mogan ani bhaxeche buniyadi porian tannem kelolea  probhavik ani mhotvachea vavra khatir, ‘Divo’ Konknni satollea khatir takam 2004 vorsa Divo Puroskar, 2008 vorsa ‘Jivit’ masikacho Bruno Eduardo Souza Iadostik Son'man ani 2009 vorsa ‘Vavraddeancho Ixtt’ satolleacho Xennoi Gõybab Puroskar favo zalo.

Mungllurchea Raknno satolleacho, Konknni Bhasha Monddoll, Gõy, Punechea Indian Linguistic Association-ache, Trivandrumchea International Journal of Dravidian Linguistics-ache,  Manipalchea Panchakadayi mhoinealleache, Punechea Marathi Abhyas Patrika hiche, Mungllurchea Kornattok Konknni Borvpiancho Zomo, Dalgado Konknni Akademi hacho to vangddi asa.

Jezvit misionarianchi Konknni bhaxecho vavr korpachi porampora asa ti fuddem vhorpi Fa. Pratap Naik-an Konknni mollar zo bhas girest ani okhondd korpacho  sahitik ani bhas-xastracho vavr kela ani korta tem polleun, Dalgado Konknni Akademin don dis adim taka ‘DALGADO SAHITYA PUROSKAR 2011’ bhettoylo.
Taka favo zalolea Puroskar khatir sogott Konknneanchean nanvan taka porbim!


Sonvar, 17 Mars 2012

Friday, February 10, 2012

Vinchnnuk 2012: Motdar Jikhtolo Va Hartolo?

Vinchnnuk 2012: Motdar Jikhtolo Va Hartolo? 
                                                     -       Jose Salvador Fernandes 

Ami amchea Gõyant amcho sorkar vinchun kaddpacho povitr vell pavla. Amchea Gõyant bhorxttacharachim pallam-mullam kitlim khol ani bhitor-bhitor rigleant tachi amkam ugteponnim khobor asa. Amchi svotontray rakhpacho, ani ti rakhtam-rakhtam amchi dignidad-ui rakhapacho ani samballpacho vell amchea jivitachea umbrear aila.


Gõychi rajki poristhiti vaitt doxer thaun paxtt doxer pavot asa. Sot’ter aslolo dor ek pokx Gõy rajyak apnnak zai toso ani zai te ritin lutt’ta, nagoyta ani chorta. Zannim aplea kallea duddvancho konnakuch vas lagunk diunk nam, amchea soimachem ani poryavoronnachem zannim nisonnton ani idvas kelo, dhondea khatir xetanche zomnichem zannim rupantoram kelim, tankam sogleank ami guneanvachea pinzreant bond korop gorjechem ani mhotvachem.

Amchea somazant jem sonvskrutayechem ani soimachem nisonnton zait veta tem addaupachi goroz asa.  Bholaikechea mollar, nagri sovlotinchea mollar, xikxonnik pod’doticho ani her yevzonneancho zo dorzo denvot asa, tacher porot vichar korpachi ani tea-tea mollancher sudaropam haddpachi bhouch goroz asa. Amchea bhurgeank tanchea jivita khatir goroz teo tekniko xikoun ani mul’liam diun vaddovpachi goroz asa.

Favo te ritin aplo dispott’to zoddche khatir amchea tornnateank favo title soeg nam zaun, te hata bhair poddleat, tanchi poristhiti bigddot veta. Amchea vhoddilank apunn onath, eksurim ani osurokxit koxim asat mhonn bhogta. Disa uzvaddar chorio ani dhormanchea vostunchi fodd-modd korop hi atam sodanchi chal zalea. Amchi fuddli pillgi jednam amkam he vixim prosn vichartoli, tednam ami tankam koslo zobab ditoleanv?

Vinchnnukank ubo ravpi khoinchea pokxacho koslo hidden agenda asa to ugteponnim disonam. Ek raxttrik pokx nivddun ailear to dhormvadache buniyadir rajkaronn choloyta; zalear dusro rajki pokx nivddun ailear taka svontontrayecho orth khoborasonam. Oxe poristhitint,  Bharotantlea nagrikanchem ani motdaranchem jivit monisponnachem, sukhachem ani folladik koxem zatolem?

Bhroxttacharachim pallam-mullam umttaun kaddcho, rajki mollar motdarank ghat korpiank ani motdarank unnem lekhtoleank xevttun konnxak marcho, ani Gõyant nitoll rajkaronnacho surya udeunk vatt meklli korcho vell udela. Porjen aple udorgoti khatir vinchun kaddlole je rajkaronni rajkaronnantlean dhondo kortat tankam kitlimxinch metram pois dovorpacho xubh vell aila.        

Mhargay, bhroxttachar, soimik girestkay luttop, vavraddiank unno muxaro divop, ani favo teo sovloteo divop nant, bekarponn, svotacho dhondo korpi zoxe porim xetkamati, nustekar, gaddekar, lhan-lhan dhondekar hanchi poristhiti ani oddchonni, oxea vixoyancher vichar korpachi kallachi goroz asa, ani to kall atam pavla.

Gõychea Gõyant konn-ui khoimsor-ui vochum, vochot thoimsor  dolleank kitem tori khottokta. Uprant to santtlolo ani kuslolo kochro zaum, khollio kochrean fugar zalolean budd’tti yeta, mullavea ani mhotvachea vostunchi ani jevnnachi mhargay, udkacho unnav, bizlecho apa-lipa khell, gaddio ubio korunk favo to zago nam, udkachea painnimni chikol ani produxon.

Eka vhodd karonna khatir sangatan ekttaim yeum-ya. Hache poilim Gõykar sabar ani vhodd-vhodd zhuzam zhuzleat ani jikhleat. Atam ami zhuzak vochpacho vell aila. Mhonntoch, hem zhuz bhouch dittayen ani ekvottan zhuzpachi toyari atancheanuch monantlean suru zaunchi goroz asa.

Gõyantle soglech pokx, tannim uprant koslem-i rup gheum, te ekach nanneacheo don bazu distat. Bhroxttachar ani dhormachea nanvan zhogddim-zhuzam zaunchim ani loka modem futti poddcheo mhonn, ani lokache prosn-oddchonni toxea toxeoch chalu urcheo mhonn, te sogle bhitorlea bhitor ani guptim ekamekak mellun ani bhettun asat.

Somuday bandpachea vavrak ani soglem kaidean cholta toslo somaz ghoddovop hea hetuk ami visvaxi asanv. Chaltea mon’xache prosn-oddchonni ami somzotanv toxe anik konnuch somzonam.


He khepek Gõy Vidhan Sobheche Vinchnnukent pokxak nhoi, umedvarak mot marpachi goroz asa. Pokxamni hache poilim apunn konn, kitem-kat to sobhav dakoyla. Dekun, nitoll sobhavachea, tankichea ani Gõykaranchea ani Gõychea mogan promannik ritin vavrunk khuxi aslolea  umedvarank moladik ani povitr mot ghalpachi goroz asa.


Marsache 3rer, 2012 jea disa Gõyant Vidhan Sobhecheo vinchnnuko zatoleo tednam, porjeche, ani kherit bhaxen somazant chepun-damun dovorloleanche, ani somazantlea oskot-durbollanche udorgoti khatir pott’tiddken vavurpacho hetu ballgilolea umedvarank nivddun haddche khatir dor eklean aplea moladik ani mhotvachea motacho vapor korop xanneponnachem thartolem.


www.goa-world.com
Sonvar, 11 Febrer 2012

Friday, November 18, 2011

JKS-achem Gõyantlem Poilem Itihasik Pradexik Sommelon

SON’VARACHIM SUNGTTAM:

JKS-achem Gõyantlem

Poilem Itihasik Pradexik Sommelon

 -       Jose Salvador Fernandes 

Sonvsarant zollim-mollm ximpoddlolea Konknni mon’xanchem ani tanchea prosn-oddchonneanchem protinidhtv (representation) korop, Konknni bhas anik-ui girestavop, ani tika tichea sogllea khaxeleponnan ani veglleponnan samballop, ani fuddarak yevpi Konknni pillegek he bhaxechem daiz rakhun dovrop, oxea hetun Agostache 20ver, 2011   Jagotik Konknni Songhotton (JKS) Mongllurant zolmak aili. Sonvsarbhor ximpoddloleo Konknni sonvstha va songhottona, jeo Konknni Sonvskrutayechea, Sahityachea ani Somajik mollar vavurtat teo soglleo ekttaim yevn, Jagotik Konknni Songhotton ubi zalea.

 Faleanchean  he Songhottonecho vavr khorea orthan suru zata. Dusrea utramni, sonvsarantlea sogott lipinchea, bolinchea, dhormanchea ani her anganchea Konknni mon’xank khorea orthan eke sotre khal haddpachi mokh dolleam mukhar dovorun suru kelole JKS-acho mullavo, vhodd, bharadik ani mhotvacho vavr  faleanchean tiche odhikari chalik laytole. Vanttun-futtun poddlolea Konknni mollar hi anik ek khub bori ani itihasik survat oxem mhonnchem poddta.

 JKS-achem Poilem Itihasik Pradexik Sommelon faleam Gõyant bhorta. “Gõyant Konknnichi Poristhiti ani Ticho Fuddar,” “Raxttrik ani On’tor’xattrik Mollar Konknnichi Poristhiti ani Ticho Fuddar,” ani “Konknni Bhaxecheo Lipi: Prosn ani Upay” hea vixoyancher hea Sommelonant disbhor vichar ani bhasabhas zatoli.

 “Gõyant Konknnichi Poristhiti ani Ticho Fuddar” ho hea Sommelonantlo chodd mhotvacho vixoy tharta. Gõyant Konknniche poristhitecher vichar zavop hi kallachi goroz khub adim uprasloli. Karonn, Gõyant lipianchea, dhormanchea, zatinchea nanvan Konknni bhaxek ver haddloli asa, he bhaxechea loka modem futt ghaloli asa, onitichim ani futtichim durgam ubim kelolim asat. Oxe poristhitek lagun, Konknni mon’xa bhitorli apleach bhaxechi vat minn-minnunk laglea. Taka lagun Konknni monis aple sonvskrutaye pasun pois vochpachem chodduch nettachem varem khub adim pasun suttunk laglam. Bhas hi sonvskrutayechem protik. Konknni monis apli bhas ani sonvskrutay sanddun, bhaxeche ani sonvskrutayechea mollar onath zavpachem chitr disunk laglam. Taka lagun, Gõyantli Konknnichi poristhiti samkich hata bhair veche poilim, tin nam-nopoyt zaunche poilim tacher kholayen ani bariksannen vichar zavpachi goroz asa. Sot poristhiti asa ti ustun kaddpachi nibel goroz asa. He poristhitecher danv-pallantlean vichar-bhasabhas zavpachi goroz asa.
  Gõyant Konknni bhaxechea mollar, bhitorlean ek, ani bhailean dusrem rup oxe torechem chitr  ugtea dolleamni polleunk mellonam khorem,  punn somajik-bhaxik nodrechim oklam lavun pollelear tem voilem sot khubxea gozalintlean zannvota. Him don rupam Konknni bhaxecheche udorgotiche vatter addkholliche fator zaleant, ani bhaxek-ui chodd nhoi zalear thoddo tori tacho mar bosla. Gõyant Konknni bhaxeche mukhelponnan, voir-sokol thaun Romi ani Devnagori mhunn lipinchea nanvan don ube-addve vantte zalole asat, hem sot konnacheanuch nhoikarunk zainam. Fuddarak hem don rupanchem nattok chaluch urlear, tea addkhollinchea fatrancho Konknnichea vikasache vatter vhoddlo dongor zavpachi bhirant asa. To zauncho nhoi mhunn zotnay ghevpachi goroz asa.

  Konknnichea mollar Konknni bhas surokxit ani vevosthit ritin tigtoli-zogtoli zalear “Veglleponnant Ekvott” (Unity in Diversity) hem totv bhouch mhotvachem asa. Dekunuch, Konknni bhaxechea nanvan lipianchem tondd pollenastanam, Gõyant zavpi faleanchea aplea Poilea Itihasik Pradexik Sommelonak hajir zaunk, JKS-an Devnagori ani Romi mhonninastanam hea rajyantlea sogott Konknni sonvsthank ani lagu zavpiank,  aplo hetu dolleam mukhar dovorun amontronn-apovnnim dhaddleant. Konnakuch bhairaynastanam. Oxem korun, rajyachea panvddeavelean sonvsarik panvddear Konknni mon’xancho veglleponnant okhondd khoddpa poros-ui mozbut ekvott  ghoddovpacho ani Konknni mon’xak Konknni bhaxechea sutan bandpacho JKS-acho mukhel hetu asa. Dekun, sonvsarachea panvddeavele he Songhottonechea faleanchea Gõychea Pradexik Sommelonant Gõykaramni bhaxechea mollavele vad-vivad, ton’tte ani lipianchem zhogddem kuxin-konnxak dovorun va tem toxea toxem gheun tantum bhag ghevop khubuch mhotvachem asa.

Gõyant JKS-achem hem poilench Pradexik Sommelon. Bharotant ani Bharota bhair jea-jea zageancher Konknni monis asat tancho bhaxechea navan khoro ekvott ghoddoun haddche khatir, JKS oslinch Pradexik Sommelonam Kornnatokant, Maharaxttrant, Kerollant, Hyderabad (Andhra ani Tamil Nadu), Gulfant (Saudi Arabiak dhorun Gulfantle her'r des), Londonant (UK, Evrope, Izrael ani Pakistan) ani Canada (ani America, Australia, New Zealand)  oxim soglim mellun 9 Pradexik Sommelonam ghoddoun haddchi asa. Ani hea Pradexik Sommelonancho kollos mhunnon, Dezembr 2012 vorsa Gõyant dobajik “Jagotik Konknni Sommelon” zatolem. Him Pradexik Sommelonam heach “Jagotik Konknni Sommelon”-achi aste-aste keloli toyari asa.

JKS-achea hea sogllea Pradexik Sommelonank upatt yes anvddetam.  


Sonvar, Novembr 19, 2011


http://sonvarchimsungttam.blogspot.com/2011/08/yevkar-jagotik-konknni-songhotton.html

Friday, November 11, 2011

SON’VARACHIM SUNGTTAM: Gõykaranchem Khorem Rup Hench!




SON’VARACHIM SUNGTTAM:
Gõykaranchem Khorem Rup Hench!

- Jose Salvador Fernandes
Te sanjer, Kongres Pokxacho tea rajkornnean, Ponnje Mandovi Hotelache bazuk apli Fortuner gaddi ubi keli. Gaddientlean denvun, aplea Personal Assistant-a vangdda chav gheunk Mandovi Hotelant vochunk choltalo. Okosmat taka rosteavelean vochpi Scorpio gaddien dhopko dilo, ani to rajkornni thoinch melo! 
 Melea uprant, hea rajkornneacho otmo sorgachea darvontteaxim pavlo. Darvontteaxim taka Sant Pedru mell’lo.  “Sorga rajyant yevkar….” Sant Pedrun hansot taka yevkar dilo, ani fuddem uloylo -  “Tum hanga bhitor sorche adim, hanga ek oddchonn asa. Rajki pokxanche monis choddxe hea zageancher pavonant. Mhonntoch, tuje vixim hanga kitem korchem tem mhaka somzonam.”
“Kosli oddchonn Sant Pedru? Mhaka bhitor vochunk di, ani tuji oddchonn suttavi zali.” Tea rajki mon’xan Sant Pedruk sanglem.

“Rav, rav… tuka bhitor soddtam…. Punn tea adim, mhoje voir thaun nigtoch mhaka ailolo hukum’ hanv palltam. Tum ek kam’ kor. Tum ek dis Ifernant rav, ani ek dis Sorgar rav. Ani tea uprant, sasnnak tuka khuinchea zagear ravunk zai tem tuje tunch tharay.” 
“Khorench? Zalear hanvem mhozo nirnnoy adinch ghetlolo asa. Mhaka sasnnak Sorgaruch ravunk zai.” Tea rajkornneachea otmean Sant Pedruk sanglem.
“Polle, amkam amche kaide asat. Sonvsarant itle kaide toyar kortat, punn te choddan chodd lok pallinant, fokot pustokancheruch astat, punn hanga toxem nam. Hanga kaideam xivay kainch cholonam. Mhonntoch, hanv sangtam toxem tunvem korchench poddtolem.”

Oxem sangun, Sant Pedru tea otmeak eke lift-ixim  gheun gelo. Tantum dog-ui bhitor sorle, ani ti lift, sokol, sokol korun Ifernant denvli.  Lift-ichim daram ugtim zalim, ani rajkornneak apunn eka pachvea char vattarant asa mhunn kollun ailem. Matxe mukhar ek bar aslem tem tannem pollelem, ani tea bara’racher  taka tachim vollkichim ixttam, ani apunn jea rajkornneam vangdda vavurlolo ani zhogoddlolo, te-ui taka thoimsor disle. To ojap zalo!  Te tache ixtt ani sangati rajkornni thoimsor khaun-piyeun borich mouza kortale.

Tannim hea nigteach ailolea otmeak polletoch, te mouza korpi tacheo ixtt-ixttini  ani her sangati rajkornni taka bhettunk aile. Tache kodde khub-khub uloylim. Sonvsarant motdaranchea khustar koso mitta porim duddu korun girest zale, konnak koso luttlo to ugddas korun aplech bhitor khuxal zale. Te uprant, te thoimsor sabar torecho khell khell’le ani xevttim jevnnak gele. Jevnnak nam-nam toreche prat asle… ani tantlea tantum Gõychem jevonn… tea bhair soro, biyer, adi.  Zai tem khavpa-piyevpachem… Vichartolo ani addaytolo konnuch naslo. Thoimsor Devchar-ui hajir aslo!
Ho Devchar khub ixttallo aslo. Thoim aslolea sogleankuch “kha baba, piye baye, lojeum nakat” oxem sangtalo. Modinch aple porim nach korun ani hanspacheo gozali sangun thoimsorlem vatavoronn anik-ui khuxalkayechem ani moujechem kortalo.

… ani oxea vatavoronnant astanam, tea rajkornneak, thoimsorlo vochpacho aplo vell zalo mhunn kollun ailem. To porot lift-int bhitor sorche poilim, sogleamni taka maye-mogan vengoylo ani adeus kelo. Ani dusrech ghoddiek ti lift voir-voir geli…
… itli voir geli, ani xevttim thambli. Lift-ichem dar ugtem zalem. To Sorgar pavlo. Thoimsor Sant Pedru tachi vatt polleun aslolo tannem pollelo.

“Atam tunvem Sorgak bhett divpacho dis udelo.” Sant Pedrun taka sanglem.
Ani tea uprant to rajkornni, thoimsor khuxalkayen gitam-gayonam korpi ani eka kupar thaun dusrea kupar aste-aste bhonvpi otmeanchea zomeant bhitor sorlo. Tannem tea zomeant khuxalkayen dis sarlo, ani titlean tannem thoimsorlo vecho vell ailo. Thoimsor Sant Pedru taka vhorunk ailolo tannem pollelo.

Te dog-ui porot lift-int bhitor sorle. Lift voir thaun sokla denvtanam modinch thambli.
“Tum sod’deak Sorga ani Ifernachea modemkot asa. Ani atam tunvem, sasnnak tuka khuim vochunk zai tem tharavpacho vell aila.” Sant Pedrun taka sanglem.
Tea rajkornnean thoddeo goddio chintlem, ani uprant uloylo – “Khorem mhonnlear, Sorgar borem, punn hanv Ifernant boro astolom oxem mhaka dista!”      
“Borem tor!” Oxem Sant Pedrun mhonnlem, ani ti lift khala, khala anik khala Ifernant denvli. Tichim daram ugtim zalim. To rajkornni te lift-intlean denvlo. Zalear kitem?

aka apunn Sonsddear va Curca kusloli ani ghanniari garbej asta toslea zagear pavlo dislem. Tannem aplea ixttank ani vollkichea her rajkornneank thoimsor pollele. Tim soglim thoimsor pinzkim angvostram ghalun, kusloli ghann kallea potiamni bhortanam taka dislim.     

Title mhonnosor Devchar tachexim ailo, tachea khandar hat ghalo ani taka gheun tea kuslolea ni ghannichea kochrea vatten gheun vochunk laglo.
“Mhaka ek gozal somzonam. Kal hanv hangasor ailolom tednam hanga khellop, nachop, gavop ani khavop-piyevop choltalem. Khub moujen vell sarlo. Ani az… az hanga fokot kochro…. garbej…  soglem kuslolem… ghanniarem… ani mhoje ixtt ani her sangatianchi doxea pollevpa sarki nam…!”
Tednam Devcharan tacher ek nodor marli, ani hansun taka sanglem, “Kal ami prochar (campaigning) kortaleanv. Az tunvem amkam mot dilem!”


Rupantoraylole he sondex divpi lhan kothechem khoreponn amkam Gõyant dor vinchnnukam nimitan polleunk ani onnbhovunk mellta, hem vegllem sangpachi goroz nam!  

www.goa-world.com
Sonvar, 12 Novembr 2011
<Right click -> Save as> to download star_tip_hat_md_wht.gif!

    Lapitt


 
Photo courtesy:
http://www.heraldgoa.in/News/Main%20Picture%20News/Chief-Minister-Digambar-Kamat-along-with-Urban-Development-Minister-Joaquim-Alemao-at-the-Sonsodo-dump-yard/34252.html

Friday, October 28, 2011

Kitlem Sot, Kitli Fott?

SON’VARACHIM SUNGTTAM:
Kitlem Sot, Kitli Fott?
                                        - Jose Salvador Fernandes
 

Anik sumar sov mhoineamni Gõyant kitem zavpachem asa? Vinchnnuko!
Gõyant vinchnnuko mhonninam fuddem, vinchnnuko loddovpiank jitlo nivddun yevpacho uzo marta, tache poros chodd uzo vinchnnukank umedvarank nivddun divpi motdarank marta. Motdarank koslo uzo? Vinchnnukank ubi ravpi umedvarank blackmail korun, tanche koddchean aplim kamam sadovpacho! Punn aiche rajkarnni, aplea rajki onnbhovan motdaram poros dupettin xanne zalole asat. Dekunuch, motdaramni apnnak blackmail korche poilinch, vinchnnukanche fattbhuimier apunn tankam asvasonnam diun te svota motdarank blackmail kortat.

Toxem polleunk gelear, rajki mollavelem eka vegllea panvddeavelem hem blackmailing asam. Tache xivay, rajki mollar anik eke torechem ani anik eka vegllea panvddeachem blackmailing cholta. Vinchnnuk loddounk xrextt pokxancheo tiketti mellovpachem. Aichea kallar, ani aiche poristhite promannem sangtolo zalear –

Khub kall zalo, Bhouxik Bandkam’ Montri Churchill Alemao aple dhuve, Valanka Alemao-a khatir fuddle vinchnnuke khatir Ban’navelechea Motdarsongha khatir apunn bhag aslolea Kongres Pokxachi tikett magta. Tich got tacho bhav, Xar Udorgot Montri Joaquim Alemao hachi asa. To aplea puta, Yuri Alemao-a khatir fuddle vinchnnukek Sanguem Motdarsongha khatir apunn bhag aslolea Kongres Pokxachi tikett magta. Punn, eka ghorabeant eka pokxacheo eka poros chodd tikett diunk zainant mhonntat tem aikunk yeta. Oxe fattbhuimier, Alemao bhavamni ek yevzonn anklea mhunn khobro xizunk lagleat. Tanchea bhurgeank Kongresicheo tiketti mellonant zalear, aplea bapaychea panvalamni cholpi ani dhangamni vaddlolea hea tornnateank Raxttrvadi Kongres Pokxacheo tiketti divpachem tharaylam mhonntat.  

Kitlem sot, ani kitli fott ti khobor nam!

Divchole Motdarsonghant itlo kall Bharotiya Janata Pokxacho (BJP) amdar aslolea Rajesh Patnekaran aplea mullavea pokxacher khontt marun Kongresint bhitor sorla. Bholaike Montri Vishwajeet Ranechi hi koramot mhunn sogleankuch khobor asa. Punn taka Kongresint haddun rajki mollar pirayen dhaktto ani onnbhovan girest aslolea dhakttea Raneak tacho kitem faido?

He vixim khubxea toranchem ulovp aikunk yeta – Poilem, ut’tor Gõychea BJP-chea zata titlea amdarank BJP-ntlean Kongresint haddun dhaktto Rane Kongresint aplem sthan mozbut korun, hea pokxant heranchea bollgear aplem raj cholounk ani vistarunk sodta. Dusrem, to Gõycho fuddlo Mukhel Montri zaunk sodta. Nam zalear, anik ek nim’nne pavtt aplea bapayk Mukhel Montri korunk sodta. 

Hea som’bondan anik ek gozal –  Rajesh Patnekarak Kongresint haddla toso dhaktto Rane ut’torentlea BJP-chea anik-ui kaim zann amdarank Kongresint bhitor haddunk vavurta. Hache fattlean anik ek karonn aikunk yeta – Alemao bhav Kongresik khuinchea-i vellar ghat korpachi bhirant asa khuim!       

Hantum kitlem sot asa, ani kitli fott ti khobor nam!

Kaim mhoine adim, Ponnje Mhapalikecheo vinchnnuko asleo. Hi vinchnnuk loddounk, Xikxonn Montri Atanasio (Babush) Monserratean aplea umedvaranchi folli toyar keloli. Xevttim tacheach umedvaranchi folli nivddun aili. Tednam, Virodhi Pokxacho Fuddari Manohar Parrikaran-ui aple porim aple umedvar vinchun kaddun te vinchnnukek bosoylole. Ani tednam, Xikxonn Montri Monserrate ani Virodhi Pokxacho Fuddari aslolea Parrikara modem utranchem ani temanchem zhuz choltalem. Dekun, Vidhan Sobhechi 2012 vorsantle vinchnnuk apunn Ponnje Motdarsonghantlean loddoytolo mhunn Montri Monserrate-an arodd ghal’li. Tache te aroddek Virodhi Pokxacho Fuddari kitlo mov poddlo to khobor nam, punn tache add ti  vinchnnuk loddounk xevttim Xikxonn Montrean adlo amdar Somanth Zuwarkarak porot Kongresint haddlo. Oxe fattbhuimiecher khobro aikunk yetat – Zuwarkara bhitor  Parrikarak harovpachi tank asa? Vo ho Xikxonn Montri Monserrate ani Virodhi Pokxacho Fuddari Parrikara modlo gupit deal asa?

Kitlem sot, ani kitli fott ti khobor nam!

Santa Cruz Motdarsonghantli vinchnnuk Xikxonn Montri Atanasio (Babush) Monserrate loddovpacho asa mhunn konn-konn futfut’tanam aikunk yeta. Oxem? Zalear, he khepek Taliganv Motdarsonghant kiteak bosonam tor to? Bostolo koso? To motdarsongh atam rakhiv (reserved) kela nhoi?

Hantum kitlem sot asa, ani kitli fott ti khobor nam!

Moddganvcho Motdarsongh zaka sod’deacho Mukhel Montri Digambar Kamat motdaranche nodrentlean aplem ‘povitr sthan’ mhunn mandta, thoim tache add vinchnnuk loddounk BJP-k azun-ui umedvar mellcho asa. Kantto kantteanuch kaddpacho asta mhonntat toxem, BJP Digambara add tachech zatichea mon’xak ubo korunk sodta khuim. Itlench nhoi, Moddganv motdarsonghantle bhanddari somazachim motam taka poddchim nhoi mhunn, bhanddari somazantle-i kaim lok BJP-k bhettleat, ani Moddganv motdarsonghant bhanddari somazacho umedvar BJP-che tikettir ubo korcho mhunn maglam mhonntat.

Somzum-ia oxem zalem. Zalear, musolman ani kristi somazachim Digambarachim jim bhou-sonkhechim motam asat tim khuinch vechim nant, tim takach poddtolim.

Kitlem sot, ani kitli fott ti khobor nam!


Son'var, Octubr 29, 2011
www.goa-world.com

(c) All rights reserved.

Saturday, August 13, 2011

Yevkar ! Jagotik Konknni Songhotton !

SON’VARACHIM SUNGTTAM:


               Yevkar ! Jagotik Konknni Songhotton !

                                                   - Jose Salvador Fernandes

Itlo kall, sonvsarantlea sogott lipinchea, bolinchea, dhormanchea ani her anganchea Konknni mon’xank khorea orthan eke sotre khal haddpache askar-suskar, Agostache 20ver, 2011 Mongllurche Mandd Sobhann sonvstheche kuddintlean, Jagotik Konknni Songhotton (Global Konknni Organization) nanvan rup dhortole.




Sonvsarbhor ximpddun poddlolea Konknni mon’xanchem ani tanchea oddchonneanchem protinidhtv (representation) korop, Konknni bhas girest korop ani tika tiche soglle suropayen ani veglleponnan samballop, ani fuddle pillgek Konknnichem daiz pavtolem hachi khatri korop, he fuddlea satolleant Mongllurant zolma yevpi Jagotik Konknni Songhottoneche hetu asat.

 Sonvsarbhor ximpoddloleo Konknni sonvstha va songhottona, jeo Konknni Sonvskrutayechea, Sahityachea ani Somajik mollar vavurtat teo soglleo ekttaim yevn, Jagotik Konknni Songhotton ubi zaunk ap-aple porim xinvacho vantto ditoleo.

Khuincheo-i Konknni sonvstha va songhottonam, jeo Konknni sonvskrutik dakovnno, konsert va khell ghoddoun haddtat, va Konknni kantarantlean, tiatr/nattkantlean, nachantlean, lok-vedantlean sonvskrutayek hatbhar laytat, va Konknni porampora, chali-riti, daiz samballunk vavurtat, toslea sonvskrutik sonvsthank Jagotik Konknni Songhotton-eche vangddi zaunk tichem dar vixall ugtem asa.

Konknni Bhaxek, Konknni Sahityak, Konknni Sod-vavrak, Konknni zagrutayek, adi. hatbhar lavnk, vistarunk, posraunk vavurpi Konknni sonvsthank yevkar diunk Jagotik Konknni Songhotton-a aple lamb-rund hat ugte korun asa. Konknni lipianchim ani bolianchim Kendram, Potram-masikam, Prokaxon Ghoram, adi. hankam-i tantum zago asach asa.

Khuincheo-i Konknni sonvstha, jeo kherit somudayachea va vattarachea Konknni lokak ekvottan dovorche ani samballche khatir, somajik dobaje ani porbo ghoddoun haddtat, va somajik vixoy gheun vavurtat zalear, toslea-i Konknni somajik sonvsthank vengounk Jagotik Konknni Songhotton thattun toyar ravlea.




 Oxe fattbhuimiecher, Jagotik Konknni Songhotton zolmak yeta hi dor eka borea monachea Konknni mon’xak bori khobor. Kiteak, he Songhottnent sogllea Konknni lipiank, sahityak, vavrak, sonvskrutayank zago asa. Hi Songhottnna ‘Vividtayent Ekvott’ (Unity in Diversity) hea totvacher choltoli, teach totvacher ghottmutt ubi ravtoli, ani tech dixen, nodren vavurtoli. Konknnichea sabar lipianchea ani vavrachea lokak eka sutan ani dhagean vinntoli. Konknni mon’xank sonvsarache fattir ekamekak lagim haddtoli, tancho ekvott ghoddoytoli ani Konknnichi ‘Global Village’-int rupantor zatolem. Dekunuch, Konknni mon’xam khatir oxe torechi Jagotik Konknni Songhotton hi kallachi goroz asa. Ani ‘tempa promannem mathear kurponnem’ mhonntat te bhaxen, nixchitponnan hi Jagotik Konknni Songhotton Agostache 20ver, 2011 zolmak yeta.

Khuxalkayen ani rund Konknni monan ani kallzan, tika dor Konknni mon’xan yevkar divpachi goroz asa! Sonvsarache fattir ani Konknni mollar tika sogllem yes anvddepachi goroz asa!

Agost 13, 2011
http://www.goa-world.com/







 1992 vorsantlea Agostache 20ver, Konknni Bhaxek-ui her bhasam vangadda Son’vidonache Attve Vollerint zago mell’lo. Teach disacho ugddas ani somarombh monoun, hea vorsantlea Agostache 20ver, Jagotik Konknni Songhotton chalik lagta. Gõyant, “Konknni mhonnlear Konknniche Romi lipientlean boroyloli Konknni,” oxea utramni Rajbhas Kaido pas korit porian, ani Konknni bhaxek Son’vidonache Attve Vollerint zago mellot porian, Konknnintlea bamonn lokamni dhormachea, lipinchea ani zati-katinchea nanvar Konknni bhaxechea her lipiancho chodduch ugteponnim dves ani bhairavop suru kelem. Aiz Gõyant tin ttok’ke lokak porian ji Konknnichi Devnagori lipi naka, tich lipi Konknnichi sobhavik lipi, dusreanchi addechi ani khotti mhonnot tea bamonn lokamni Konknni lokam modem ubi futt ghali. Konknni mhonnli ki ti Devnagori lipientleanuch asunk zai, her dusrea khuincheach lipiamni nhoi, oxem tanchem azun-ui khottem ani sokoilea panvddeachem chintop chalu asam.
 

Konknni mhonnlear fokot aplea bapaychi miras zalolea porim mirounk, dusrea lipianchea lokak kikont korunk, tancheo lipio unnak mhunn dakounk ani fattim uddounk, tannim khub vorsam adim ‘Akhil Bharoti Konknni Porixod’ suru keli. Dor don vorsam uprant ‘time pass’ mhunn zavpi he porixodek thodde zann ek ‘moddem’ mhonntat; kiteak te Porixodek jiv na, ani dor don vorsamni tea moddeak khand marunk hatachea bottancher mezpa itlech te bamonn ani tanche pattlavdar hajir zatat. “Ek bhas, ek lipi, ek sahitya’ hem totv bam’nnanchea khottea monantlean ani te Porixodentleanuch ailam. Mhonnche, tea totvant her lipiank, tantuntlean uzvadda yevpi sahityak kuskuttachem-i mol-mhotv na, oso tacho orth zata. Aplo ekvott samballche khatir, ekach ghorabeant jiyetolea avoy-bapayn ani bhurgeamni ami sogllim ekuch torechim ani rongachim angvostram ghalum-ia oxem mhonnlear zata?

Friday, August 5, 2011

Ek Gozal. Borovpiachi Ani Vachpiachi






SON’VARACHIM SUNGTTAM: 

     Ek Gozal. Borovpiachi Ani Vachpiachi
                                            - Jose Salvador Fernandes  [Jose+Salvador+Fernandes.jpg]



Tea dukonacher mhozo mobail fon top-up kelo, ani fuddle kamak vochunk motorsaikol chalu korunk vetalom. Itlean fattlean thaun konnem tori mhonnlem –


“Fattlea son’varak tunvem amkam Sungttank voir uddoyle mure!”
[shrimps1.jpg]  Hanvem vollun fattim polleunche poilim to mhoje mukhar ubo zalo. Polle zalear ho! Kolejint mhojea sangata xikpi, punn atam tarvotti. Hanv hanslom ani ogich ravlom!

“Khubxe pavtti tum Son’varachim Sungttam boroynastana amchea sarkea vachpiancher onit korta, zannam tum?” Dor Son’varak hanvem Sungttam borovpacho stamp paper-acher kontrad kelolea porim to odhikaran koso uloylo.

“Rampnnik kainch sampddonam tednam hanv mhunn kitem kortolom?” Hanv mhoje porim uloylom.

“Mhonnche?” Tannem mhojea sangnnecho somoz maglo.

“Jednam mhoje kodde Son’varachim Sungttam borounk vixoy asonam, tednam hanv boroynam.” Hanvem mhojea chintnanchem pustok taka vachun dakoylem.


“Che! Toxem mhunn anik zaum yeta? Borovpi tum! Kainch na zalear-ui vachpiam khatir tunvem koxem-i korun, kitem-i tori borounkuch zai!” Tannem ulovpantlean hott dhorlo.


“Monant nastanam, koxem-i korun ‘kitem-i’ borovpachem kam’ mhoje kodde zaich nam.” Hanvem soroll sanglem.


“Mhonnche, tujea vachpianchem tuka poddlolem nam tor?”


“Vachpianchem poddlolem asa mhunnonuch ‘koxem-i ani kitem-i’ boroynam hanv!” Hanv anik-ui spoxtt zalom.


“Polle! Tunvem zoddun ghetlolim jim vachpi asat tim tukach visvaxi astat. Dekun, tunvem ‘koxem-i ani kitem-i’ boroylem zalear-ui tim motte umedin vachtat hacho tum sodanch ugddas dhor!” Apnnem jivitachem vhoddlem sot sanglolea vori to uloylo ani toso ubo-i ravlo.


“Borovpi aplea borovpantlean vachpi zoddta te taka zoddunk vell lagta, punn te taka koxe luksonn zatat ti tuka khobor asa?”


“Koxe?” Apunn hartolea porim tannem vicharlem.


“Aplea borovpantlean borovpi vachpiank man-respeit dinastanam ‘koxem-i ani kitem-i’ boroyta tednam tache vachpi taka luksonn zatat. Ani toxem korun, mhaka mhoje vachpi mhaka luksonn zalole nakat. Dekunuch, borovpachem kainch asonam tednam, ‘koxem-i ani kitem-i’ borovche bodlek hanv boroynastanam ravtam!”

Hem mhojem sangnnem aikun, tea vixoyacher tannem anik uloylolem mhaka naka aslem. Torui to uloyloch –

“Zalear, vachpiancher onit korpachi tuji ti sonvoym itlench mhonnchem poddta!” Tannem mhojea sangnneacho apnnak zai toso orth kaddlo.


“Toxem ‘koxem-i ani kitem-i’ borovp vachpiank okman-ui zaum yeta oxem tum kiteak chintinam?” Hanvem mhozo orth sanglo.

“Tujea ulovpantlean tum tujea borovpa poros vachpiank chodd mol dita koso dista!”

“… ‘dita koso’ nhoi, ditanch hanv. Borovpian zaitem boroylem ani taka vachpi na zalear tachi got, bhat asa punn gironn na oxe torechi zatoli!” Hanvem rupatmok bhas vaporpacho proyotn kelo.


“Apnna kodde borvpa sarkem kainch asonam mhunn apunn boroynam oxem mhonnpi poiloch borovpi hanv tuka polletam ani aikotam.” Tannem ojap ugtaylem. Punn dusreach khinnak prosn kelo –


“Mhaka ek gozal sang… Tum kiteak boroyta?”


“Mhoje kodde kitem tori sangpachem asa mhunn boroytam. Na zalear boroynam. Borounk zai mhunn boroyta taka orth asonam… mhoje ani vachpianche-i nodrentlean. Vachpiam khatir ‘koxem-i ani kitem-i’ boroun tanchi vachpachi ani vicharanchi ruch ibaddche bodlek, ek vell borounk mhojea monant kainch xizonam ani tizonam tednam boroynastana ravun mhojea vachpianchi bhuk vaddounk mhaka avoddta. Khavpi asat mhunn tankam kitem-i khaunk dilem mhunn zaina nhoi? Khaunk ditolean khavpiacho-i man rakhcho poddta.” Hanvem sade ritin sanglem.

“Torui, hea vixoyacher tunvem sangloleo gozali mhaka pottonant.” Tannem apleach vadeacho rong dakoylo.


“Tantum koslench veglleponn na. Borovpiacheo soglleoch gozali vachpiank pott’ttatuch oxeo nant. Ani soglleoch gozali vachpiank pottapakuch zai oxem-i nam. Dekun boroytanam, borovpian heo-ui gozali monant dhorpacheo astat. Hea gozalinchem bhan dovrinastanam to ‘koxem-i ani kitem-i’ borounk lagta, tednam vachpianchi vicharanche nodrentlean tea borovpiachi asloli ruch bigoddta. Mhojea vachpianchi ruch toxe toren bigddavpachi mhaka khuxi nam.” Hanv mhojea chintpak visvaxi ravlom.


“Ani toxi kednam-i vochun bigoddli zalear….”

“Ti bigoddche poilinch mhojem borovop bond korpachi mhaka bud favo zaum mhunn mag!”

Mhoji sosnikay bigoddche poilinch hanvem hansot toxem mhonnlem, ani “borem mellche kednam-i” mhonnit motorsaikol chalu korun fuddli vatt dhorli.
 
 
- Jose Salvador Fernandes
http://www.goa-world.com/
 
Agost 6, 2011   


Friday, July 8, 2011

Adim Konknnichem Mullpitth ! Atam Fonddpitth?



                                   - Jose Salvador Fernandes

SON’VARACHIM SUNGTTAM:




Adim Konknnichem Mullpitth! Atam Fonddpitth?




Gõyant, mullavea xikxonnachea nimitan Konknni poros choddxea Moratthi mon’xamnich pettoylolo virodhacho uzo bhogbhogpacho mat thambla, punn mumor mat jito-gorom’ asa. Karonn? Boreach avoy-bapayamni aplea bhurgeanchem xikxonnachem mullavem madeom inglezintlean zaunchem mhunn vinchlem, ani te gozalichem xellem udok Bharoti Bhaxa Surokxa Monchachea (BBSM) ujear poddlem.


Mell’lole khobre promannem, novod tok’ke sorkari iskolamni xikpi bhurgeanchea avoy-bapayamni, mullavea panvddear inglez madeomak magnni kelea.


Gõyantlea sorkari onudan mellpi mullavea panvddeachea xallamni 30, 084 xikpim asat. Tantuntlea, 27,202 zannamni mullavea panvddeavelem xikxonn Inglez madeomantlean maglam. 1,887 zannamni Moratthintlean ani 995 zannamni Konknnintlean!


 Konknni madeomachea 121 iskolantlea 80 iskolamni, xikxonnachea mullavea panvddear Inglez madeom zai mhonnlam. Tis ani tin iskolamni Inglez ani Konknni madeom zai mhonnlam. Char iskolamni Moratthi madeom zai mhonnlam. Tin iskolamni Konknni ani Moratthi zai mhonnlam. Don iskolamni Moratthi, Konknni ani Inglez madeom zai mhonnlam, Urdu madeomachea eka iskolan Inglez madeomacho nirnnoy ghetla.


Hea soglleacho vichar korit zalear, he babtint Konknnichi poristhiti chodduch huskeachi dista! Sogllea bhasam modem, Gõychea Gõyant, zoim Konknni Gõychi Rajbhas asa, tea rajyantlo lok Konknniche khor dusman aslolea vori dista. Gõykarank Konknnicho mog ani apleponn na koxem dista. Gõykar Konknni aple avoy-bhaxecho dves kortolea vori bhogta.




Khuinchich gozal automatic ritin ghoddona. Mhonnche, dor eke gozali fattlean karonn asta. He nodrentlean, Gõyant Konknnicho kiteak husko dista? Svota Gõykaruch aple avoy-bhaxeche dusman koxe vagpachi poristhiti koxi-kat nirmann zali? Gõykarank Konknnicho mog ani apleponn na koxem dista tem konn karonna khatir kai? Gõykar aple avoy-bhaxecho dves kortat koxe distat, tache fattlem karonn kitem asum yeta?


 Fattlea chovis vorsanchea kallant bodol zalolea Gõychea Gõyantleach maddak fatt tenkoun barik-sarik niyall kelear, voile poristhite fattlean khubxim karonnam asum yetoleachem chitr zollkhota. Mhojea monachea pordear tantuntlim kaim karonnam vachunk melltat tim 10 oxim asat :–

1. Niz Gõykar, zannim dhormacho ani lipincho bhed-bhav pollenastana, sogott Gõykaranchea buzak buz laun Konknnik Gõychi Rajbhas korunk vavurlole tankam, kallokant dovorun, muttbhor lokamni ratiam modem, Rajbhas Kaideant Konknni mhonnlear “Devnagori lipienytlean boroyloli Konknni” mhonnot, Konknni mogiam modem lipiechi vonott ubi keli. Tanchea visvasak ghat kelo. Konknnichech Romi lipiek Konknnichim daram bond kelim.


2. Khuinchech poristhitent Gõychi Rajbhas zaunchi nhoi mhunn jiche add jem andolan choloylem, tech Moratthik Rajbhas Kaideant, tika ang soddunk mellta titlo-i zago dilo.


 3. Fuddem vochun, mullavem xikxonn Konknnintlean zaunchem mhunn rajyantlea tea dusongi mon’xamni aplo xek’ choloylo. Konknniche Devnagorintlean mullavem xikxonn chalik laglem. Lipiechem porkeponn sodduch, boli mhunn khuinchi aschi? Bam’nnanchi. Muttbhor lokachi. Konnench mandun gheunk nasloli. Choddan chodd lok vaprinasloli.






4.Uprant, Devnagori lipientle Konknnichem fottkirem raj Konkan vattarant vistarche khatir, dhormachi ontor korpi hea muttbhor lokamni, zati-katicher adarun “ek bhas, ek lipi, ek sahitya ani ek somaz” hem tontr bhair kaddun, Konknnichea her lipiancho ghat ghevpachi mann’ni kaddli.

5. Konknniche unchle zage-podam favo asloleank dinastana, aplea-apleach lokak diun meklle zale.


6. Konknniche Devnagorintlean unchlo panvddo porian xikop korun, Konknni tanchem pott bhorunk xokli na.


7. Konknniche unchle zage-podam favo asloleank dinastana, aplea-apleach lokak diun meklle zaleat.

8. Konknniche Romi lipiecho dusvas ani ti sompoupacho guddmell. Mhonnche, bhaxik mollar lipianchem-i rajkaronn.


9. Konknnichem mhotv pottoun sangpachem, ani te nodrentlean Gõychi osmitay samballunk tannim kednach pavlam ubarunk nant.

10. Dusre lipiantlea Konknneank, utramni lagim korun khottea monan tancho faido kaddla.



9 Julay 2011
http://www.goa-world.com/




Live Konkani Music at http://www.live365.com/cgi-bin/directory.cgi?autostart=konkani
Brought to you by Ulysses Menezes & Gaspar Almeida, http://www.goa-world.com/

About Me

My photo
Goa/India, Hawalli/Kuwait, Kuwait
A big e-welcome to you. Tumcam Maie-mogacho ieukar. Enjoy Life - This is not a rehearsal! Konkani uloi, boroi, vach ani samball - sodankal. Hich Goenchi osmitai ani amchem khalxelponn. Goenchi amchi Konkani bhas! Ekvottachem saddon Goenkaranchem. This is Gaspar Almeida from Parra, Bardez, Goa, based in Kuwait and am connected with the www.goa-world.com website created by Ulysses Menezes, and as Moderator of the famous first of its kind Gulf-Goans e-Newsletter (since 1994) and The Goan Forum and several Goan and Indian associations and forums and e-forums in Goa, India, Kuwait, The Middle East and worldwide.