Friday, October 2, 2009

Ghattaveli Girestkay Sompta





Ghattaveli Girestkay Sompta

-Jose Salvador Fernandes

Sodeak Ostomtecho Ghatt (Western Ghats), zaka Gõykar Sahayadri dongor mhunn vollkhotat tachea samballche khatir hea Ghatta thaim som’bond aslolea ostomt rajyantlea lokamni zagrutayechi chollvoll choloilea. Soimban Bharota desak diloli hi boreantli bori bhett mhonnpi ho 1,700 kilometrancho oxir Ghatt, Maharaxttrantlea Dhule zil’leantlea Tapti kanttar thaun Tamil Naduchea Kanyakumari meren vistarlolo asa.

Ho Ghatt mhollear, soimbachi udorgot zait vetoli proyog-xalla (evolutionary laboratory) ani ti amchech nhoi, punn fuddle pillge khatir-ui samballun dovorpachi goroz asa, oxem ‘Ostomteche Ghatt Vattayat’ (OGV) Somitichi vangddi Carmen Miranda poryavoronnacho husko dhorun sangta.
Sonvsarant 34 veg-vegllea jivanche (bio-diversity) bhouch mhotvache zage asat tantuntlo Ghatt ho ek zago, ani sodeak to Sonvsarik Daizacho Zago mhunn jahir korpacho vichar UNESCO-n choloila.

Bharoti up-khonddant (sub-continent) pavsacho darvontto (gateway to monsoons) mhunn pacharlolea hea Ghattacho 700 choukonn mitor bhag Gõyant asa. Ho bhag Sattari, Sanguem ani Kankonn hea talukeamni polleunk mellta. Ghattacho Gõyant aslolo 1,022 mitor bhag Vageri, Kantllamali, oxea dongranchea rupan dista ani to Gõyantlea soglleam poros unchayecho dongor asa. Hea vattarant sabar zon’varancheo, zhaddancheo zati polleunk melltat. Dokxinnek vhanvpi Zuari nodicho ani Ut’torek vhanvpi Mandovi nodicho zolm’ heach Ghattantlean zala oxem poryavoronnacho mogi Xri Rajendra Kerkrachem sangnnem asa.

Sodeak mon’xache unne nodreche huxarkayek lagun, fattlim kitlimxinch vorsam Ostomtechea Ghattak mar bosunk lagla. Hachoch vichar korun fattlea Fevrerant, hea Ghattachea pangronn khal aslolea 5 rayantlea osorkari sonvstha, magas lok, xetkamti, vidvan, kolakaranache odhikari, advogad oxea sabar zann poryavoronnacho husko aslolea lokancho aspav aslolea 200 lokanchi zomat zali.

Hea vellar, OGV 25 vorsam adli chollvoll porot jivi keli ani fuddem vochun nagrikancho jahirnamo toyar kelo.
Vidneanik margdorxona pormannem, hea Ghattamni 66 tok’ke ranancho zago asunk zai aslo to atam 35 tok’keancher pavla. Kiteak udorgotichea nanvan hangachim zhaddam-peddam katorpacho vavr choloila ani tacho porinnam’ Bharotachea rajyank udkachi surokxa na zaupachi bhirant asa. Ranam him ran’votti zon’varancho ravpacho ani jiyeupacho zago surokxit samballche bodlek monis aple axek lagun ran’votti jivank thoinche dhanvddaun thoim aplo rabito korunk sodta. Raxttrik Park-am vo Sankturio mhonn aslolea zageancher ghoram bandunk diunchim nhoi mhunn tea jahirnameantlean nagrikamni maglam.

Maharaxttrantlea Koyna vattarant, Kornattokantlea Supa, Sharavati ani Kerollantlea Idduli hea Ostomtechea Ghatta khal yeupi nodincher dhoronnam (dams) bandleant ani tacho-i vaitt porinnam’ hangachean vhanvpi nodincher zalolo dista. Fuddarak oxe torecheo noveo bandavolleo ubeo korche poilim, adim aslolea bandavollincho porot vichar korunk-ui maglam.

4.050 torechim zhaddam aslolo ho Ghatt vattar, follanche pikavolliche nodrentlean sumara bhailo girest asa. Dekun to thoim ravtoleanchea jevnna-khanna, arthik surokxe ani ran’votti zatinche surokxe khatir samballcho mhunn jahirnameantlean OGV somitin ulo marla.

Ghatt vattaramni ravpi sabar zatinchea lokachea udar-posonnak mar boscho nhoi mhunn Ran Hok’kacho Kaido 2006 probhavik ritin chalik lavpachi goroz asa. Hanga ravtolea somudayak ranantle girestkayecher tabo dovrunk ani zomnicho odhikar dilear, tanche zoddichi-i tankam surokxa mellteli ani soimbik girestkayen heram poros vegllem aslolea ranacho-i samball zatolo oso vichar jahirnameant vachunk mellta.
Ostomtechea Ghattachea nadar hunsann toyar korpache-i prokolp (thermal projects) chalik lavpacho khottpott chol’la. Punn oxe torechea prokolpancho porinnam’ ho Ghatt vattar sabar nodramni durboll korunk xokta. Ratnagirint pikpi Alphonso ambeache zaticher vaitt porinnam’ ani Ghattachea vattarant soimbik ritin toyar zaupi masaleancho nas zatolo. Itlench nhoi, tor thoinche udkantle masllecher legit khub vaitt porinnam’ zatolo. Heach karonnak lagun, Karnataka Renewable Energy Development Ltd (KREDL) hanchea 73 lhan hydel prokolpank virodh korpachi Bengllurant OGV-n chollvoll choloilea.

Gel’lea Julay mhoineant, “mhozo sorkar ostomtechea Ghattamni choltolo minacho vavr thamboitolo” oxem Gõycho mukhel montri Digambar Kamat, zo Min Khateacho-i montri asa, tannem sanglelem. Punn tim sodanche porim kanak bandpachim vaingim tharleant. Minachea vevharan Ghattantlea ranacho nas korche korun, nodi legit produxit (pollute) keleat, ani zom’nichi toxich ranachi punor-nirmitechi (regeneration) tank ibaddlea. Dekun, minachea vevhara khatir zomin chodd kall bhaddeak diunche poilim, poryavoronnak mar bosona zaupache nodrentlean vichar korunk jahirnameantlean nagrikamni avhan kelam.



Fuddlea sov mhoineam bhitor, Western Ghats Conservation Authority (WGCA) ghoddunk Bharotachea Sorkara thaim OGV Somitin kherit bhaxen maglam, ani ti ghoddum porian hea Ghattavele udorgotiche sogle prokolp bond korunk vinoilam.
Ostomtechea Ghattak probhavik ani poryavoronnachi puray zann aslole, tacher nodor dovortole ani to vattar samballtole, gorzam pormannem Duddvancho, Udyogacho, Dhondeacho oxe nodrentlean vichar kortolea odhikareanchi goroz asa mhunn OGV Somitin mhonnlam.

Sodeak OGV chollvollint dor nagrikan huskean bhoron bhag gheunk somitin ulo marla, ani fuddlo Fevrer meren OGV khatir ek milhanv lokancheo nixanneo ekttaunk mozoti khatir ulo marla.

3/10/2009

Friday, September 25, 2009

NGO Sufoll Zait Vetat

SON'VARACHIM SUNGTTAM: NGO Sufoll Zait Vetat



-Jose Salvador Fernandes



Goa Bachao Abhiyan (GBA), Peaceful Society of Goa, Mineral Foundation
of Goa, Lok Shakti, Jan Ughai, Children Rights Goa (CRG), GOACAN,
Jagrut Gõy, adi. heo sabar osorkari sonvstha (NGO) lhanxea Gõyant
bharim vavurtana distat.

“Punn GBA hi osorkari sonvstha nhoi,” oxem GBA-cho zodd-sekretar Xri
Miguel Braganzan V. Ixtt-ak sanglem. Xri Braganzache sangnne
pormannem, ji sonvstha nond (register) asa, tika ofis asa, tantum
vavurpi asat zalearuch tika osorkari sonvstha mhonnum yeta. Te
nodrentlean, GBA hi ‘civil society’ sonvstha ani ti nond korunk na,
tika ofis na, oxem Xri Braganzan sanglem.

Prantik Yeuzonn (RP) 2011 fattim gheunk, RP 2021 ankpant mhotvachi
mozot korunk, Dokxinn Gõyantlea Kepem, Quitol vattarant ganvchea lokak
fottoun bhailea lokank vosnnuk bandpachi sorkarachi yeuzonn
fiskottaunk, oxea sabar somajik gozalimni GBA borich yesesvi zali.

Giraikanche Rakhnnecho Kaido 1986 hachi vollokh divop, lokxay khorea
orthan chalik lagunk mozot korop, rosteancher koxim surokxit aschim
ani yeradarichi vevostha koxi korchi, porjen koirachi vevostha koxi
korchi, ‘Right to Information’ Kaido 2005 nagrikamni koso vaporcho,
Kaideanchem ani Monis Hok’kanchem xikxonn divpacho vavr “Goa Civic and
Consumer Action Network (GOACAN) hi anik ek mhotvachi sonvstha Gõyant
vochot thoimsor nanvosti zaloli asa.

“Sorkari panvdear aslele kaide nagrikam meren vhorun tea kaideanchi
tankam purayen vollokh diupapchem kam’ GOACAN korta,” oxem ticho
Mukheli Xri Roland Martinsachem sangnnem asa. He sonvsthentlean
ekttaim ailolea ap-vavurpeanchea ekvottit proyotnank lagun nagrikank
ani giraikank aplea hok’kanchi mahiti meulea ani ganvchea Gram
Sobhamni ani dor don mhoineak ek pavtti zaupi Nogorpalikanchea
zomatimni xitaben vantto gheunk pavla.

“Minachea vattarant somajik, poryavoronnik ani sod-vavrache
nodrentlean amchi sonvstha vavurta,” oxem ‘Mineral Foundation of Goa’
osorkari sonvsthecho ‘Programme Co-ordinator’ Xri Parag Rakhnnekaran
V.Ixtt-ak sanglem. Tache sangnne pormannem, somajik mollar he
sonvsthen Ap-Adarache Zome (Self Help Group) sthapun minachea
vattarantlea ostoreank apleach paimacher ubem ravunk xikoilam. Tea
bhair, iskolantlea xikpeam khatir poryavoronnachi vollokh ani mol
pottoun diupacho vavr choloila. Sodeak tanchi ‘Gram Nirmann Yeuzonn’
chalik lagun pavttik don ganvanchi udorgot korpacho hetu asa.

Sorkar aple porjecher onit korta tednam oslea sonvsthancho zolm’ zata,
oxem Xri Braganzan sanglem.

Punn he vixim Xri Rakhnnekarachem mot vegllem asa. Osorkari sonvstha
heo sorkara ani porje modem pul zaun vavurtat. Zalear, rajyant
osorkari sonvstha asop hi lokxayeche bore bholaikechi khunna, oxem
GOACAN-acho mukheli Xri Martinsan sanglem.

Aiz Gõyant GBA, GOACAN hanchea sarkeo sonvstha itleo probhavik zaleat,
tankam lagun Gõy ani Gõykar khubxea atte-vitteantlean vattovleat. Hea
sonvsthanchea probha-vikponnak ani tankam lokancho aslolea tenkeak
lagun, ek vell Gõyche porjek GBA-n vinchnnuko legit loddouncheo oxem
distalem.

“Osorkari sonvsthen vinchnnuk loddovop kitlem sarkem ani borem zatolem
tem mhaka khobor na. Tea bodlek, sonvsthentlea eka mon’xachean
svotontr-ponnan vinchnnuk loddovop borem oxem mhaka dista. Kiteak
xevttim mon’xachea promannik-ponnak ani visvaxiponnak chodd mol asa”
oxem Savoi-Veremchea ‘Gram Nirmann Kendr’-acho (GNK) odheokx Dr.
Dattaram Desain V.Ixtt-ak sanglem. 1991 vorsa Savoi-Verem Nylon 6,6
prokolpak ganvchea lokamni virodh kelolo te fattbhuimiecher he
GVN-acho zolm' zalo. GVN-an aiz meren Verem-Vagurem, Kerim, Volvoi,
Betki, Khandola, Tivrem, Organv, Bhoma, Kundaim, hea vattaramni
toxench Amona ani Kottombi panchayat vattaramni Ap-Adari Zome, toxench
pavsachem udok fuddarache nodren samba-llun dovorpacho probhavik vavr
kela. GNK-chea fuddariponnak lagun thoinchea sorbhonv-tonnchea
vattarantlo lok onnsancho, kokumacho ani her follancho boro vevhar
korun zoddunk-ui lagleant. GNK udexim Kendr Sorkarachi National
Watershed Development Rainfed Areas hi yeuzonn-ui bhouch
probhavikponnan chalik lagli. l

“Osorkari sonvstha vinchnnuko loddounk fuddem sorleo zalear, lokak tea
sonvsthanchem mon spoxtt kelea bogor lok tankam tenko diuncho na,”
oxem Xri Martins-an sanglem. Toxem polleunk gelear osorkari sonvstha
rajki vinchnnuk loddoupachea hetun ghoddloli asona, tannem fuddem
sanglem.

Sorkarache ani lagu zaupi odhikareanche besarmayek vo hata bhaile
gozalik lagun tancho vavr osorkari sonvstha kortat. Ho vavr korunk heo
sonvstha aplo vell, ginean, bolsantle duddu khorchitat. Dekun tanchea
vavrak sorkaran farik korpachi goroz asa kai kitem, oso ek sobhavik
proxn upzota. “RP 2011-antleo ani RP 2021-antleo gozali porjek spoxtt
korunk, lagu zaupeank proxikxonn diunk, porixodim ani zomatim khatir
boroch khorch kela . Dekun sorkaran tika bhorpay (compensation)
diupachi goroz asa,” oxem GBA-chea Xri Braganzan sanglem.

“Sorkaracheo thoddeo yeuzonno asat jeo sorkar osorkari sonvstham
udexinch chalik laun tankam farik korta”, oxem Mineral Foundation of
Goa-chea Xri Rakhnnekaran sanglem.

Osorkari sonvsthancho kosloch gupit hetu asona hi sorkarak khobor asa,
oxem tannem fuddem sanglem.

Osorkari sonvstha sabar pavtti ap-vavurpeanchea ekvottan ubi zaloli
asta ani ti cholounk tankam sorkarachea duddvanchi opekxa asona, oxem
Xri Martinsan sanglem. Hea sonvsthancho hetu, vavurpachi pod'dot
promannik ani spoxtt asa zalear, lok te sonvsthek mandun ghetat ani
tenko diunk aplea bolsant hat ghalea bogor ravona, oxem tannem fuddem
sanglem.


Son'nvar, 26/09/2009
(c) All rights reserved.
www.goa-world.com

Friday, September 18, 2009

Fuddarak Padri astole?

Fuddarak Padri astole?



Faleam thaun sonvsarbhor Katolk dhormant, dor vorsa porim Dev-apovnneachem Satollem monoitat. Fattlim sabar vorsam igorz-mat hem satollem monoit ailea. Dev-apovnnim mhunnona borobor amchea monant ubo zata to Padri! Oi! Kristi dhormantlo devan makhlolo monis mhunn ami mandtanv ani tech nodren taka polletanv. Eka kallar khubxe bhurge padrin zaunk anvddetale ani zatale-i bi. Punn aiz hea padriponnachea apovnneak tutt ailea oxem mhonntat. Oi, aiz bhou thodde bhurge padriponnachi vatt dhortana amkam distat. Karonn?

Hache pattlean svota padrich karonnam sangtat tim oxim:

1. Aiz lok aplea bhurgeam ujir padricher add uloitat. Mhonntoch, padri zaupachi khuxi aslolea bhurgeachea monacher oxeo padri vixincheo negative gozali probhav kortat. Tachi khuxi moddta.



2. Aicho kall mhargayecho kall mhonnot, ghov-bail khuim dogam poros chodd bhurgeank zolma haddunk sodinant. ‘Hum do, hamara do!” (Ami dogam, amchim dogam) oxem tanchem dhoronn. Mhonnche, eka kallar zoim ekvottit ghorabe asle tancho zago aiz ‘nuclear’ ghorabeamni ghetla.

Thoddim bhurgim title padri zaunk thodde umedvar.



3. Ghorabeant dhormik vatavoronn na, dekun bhurgim lhanachim vhodd zatana tim dev-bhirantin ani dhormik monan vaddonant.

Hea xivay, padriponnachim apovnnim unnim zaupa fattlim amche padri bhav anikui barik-sarik karonnam ditat tancho hanga ul’lekh korina titlo boro.

Voilim karonnam ghoddie khorim ani sarkim asum yetat…. punn dev-apovnnim unnim zaupa fattlean gombhirtayen vichar korpa sarkim anik-ui karonnam asat zaum-ie, ani tancher ghoddie padrimni kholayen niyall korunk na zait. Mhojea motan tim karonnam oxim asum yetat:



1. Aichea padrichem jivit, lhanacho vhodd zatolea bhurgeak padriponnachi vatt dhorunk sfurthi zaina zait. Dekun, padri zaunk hea bhurgeank khuim tori padricho ‘role model’ mellunk na zait. Aiz tor ami somazantlea sogllea mollancher nodor marlear, dor ek tornnato aple nodre mukhar somazantlo ek ‘role model’ dovrun tache sfurthe udexim tachech porim ek dis umedin, khoxalkayen apunn-ui teach zagear pavta.

Zalear, padrim modem amchea vaddtea bhurgeank ek ‘role model’ kitek mellona? Ani oso ‘role model’ mellona mhunnonuch apovnneachem satollim, apovnneacheo sabar karyavolli kortat te addeche upay kai?

Hem voros padrink bhettoilolem voros. Bharotant sabar kodden hem voros monounk sabar torecheo ani sabar panvddeancher kherit karyavolli ankleat. Halinch, hea vorsa nimitan Bharotache Katolk Bispanche Porixoden ek khor nem’ kaddla. Padrinchea Vorsa nimitan. Firgoje khatir kam kelolea khatir, firgoje koddchean padrichean motor gheunk zaina. Tachi nhesnnachi, khannachi chal sadi-chalti asunk zai.

Porixodecheo heoch volli amkam padrim vixim anikui khub kitem borounk naslolem sangta.



2. Khubxe pavtti, ek vo don padrimni kelole chukik lagon sabar lok soglleach padrink ekech tagddent zokta, sogllea padrink tech nodren polletat. Oxea vellar sangati padrinchim kallzam dukhtat, ani lok aplea add uloitat tem aikun, te voir-sokol zatat… monachi xanti bigddToxem polleunk gelear, lok oso padrim Toxem polleunk gelear, lok oso padrim add uloitat tem polleun, mhojea motan padrin tantuntlean

ek chotray dhorun matxe zababdaren vavurlole zalear….. ti chuk aplea thaim ghoddchi nhoi mhunn

tannem sangati padrichea onnbhovantlean chodduch zotnay ghetlear taka ‘defence mechanism’-acho vapor

korpachi gorozuch upraschi nasli.” Lok apnna (padrim) add uloitat tem aikun ‘disturb’ zaunche bodlek apunn il’lo xanneponnan ani zababdaren

vaurtolom oxem tachea monant kiteak yena kai?



3. Aicho xikpi bhurgo sokallim uttum tem sanjer nhidonk vochum meren tachea khankeant fokot pustokam astat. Sokallchea vellar iskolachim zalear sanje vellar ‘tuition’-achim pustokam….disbhor lisanv…. ho ani to projekt…. Zalear, sokall thaun sanj meren lisanvam mukhar fursot naslolea lhanachea vhodd zaupi bhurgeak aplea apovnnea vo khuxe vixm chintunk vell khuim astolo?



Oxea thoddea gozalincher matso vichar kelear….. padriponnachea apovnneak ek vegllo rong yeum yetalo….!





Jose Salvador Fernandes

Quepem, Goa

konknno@gmail.com

19/09/2009

Saturday, June 20, 2009

Svabhimani Gõykar - Jose Salvador Fernandes

Son’varachim Sungttam:

Svabhimani Gõykar
- Jose Salvador Fernandes



Halinch hanv obhimani ani nanvostea Gõykaranchem jivit vachtalom. Tanchi gozal vachtam-vachtam, Francisco Luis Gomes ani Abbe Faria hanchi zolamchi tarik tich mell’li. Tantuntlea tantum, ani eka svabhimani Gõykarachi, Bhau Daji Lad hachea mornnachi tarik Gomes ani Fariachea zolmachich asli. Kitem-i zaum, hea teg-ui mhan Gõykaranchi hanvem thoddi vollokh divpacho proyotn kela.

FRANCISCO LUIS GOMES
- Franciscocho zolm’ 31 Mai, 1829 vorsa Gõyantlea Saxtti talukentlea Navele ganvant zalo. Bhurgeponnaruch taka Purtugez, Frans, Italian, Inglez, Latin ani Moratti heo bhaso taka bes-boreo yetaleo. Pirayechea 21vea vorsant, 1850 vorsa Gõy Medikal Iskolantlean tannem Medico-Cirurgiao-chi diploma zoddli. Fuddem vochun, taka teach iskolant xikovpi mhunn nemlo. 12 Agost, 1860 vorsa Purtugez Bharotant ‘deputies’-am khatir baravi vinchnnuk zali. Tednam Saxtti ani Kankonn motdarsonghantlean nivddun yeupi Francisco Luis Gomes ho ekloch Gõykar aslo. Lisbon Parliamentant tachem poilem ulovp protinidhitva (representation) khatir vosnnukeche hok’k hacher adarun aslem.

- Frans krantikariche sfurthen Gomes mukt (liberal) monacho zal’lo. Afrikechea vosnnukamni jem gulamponn choltalem tache add to aplo bolladik tallo ubartalo. “Hanv gulamponnacho dusman. Totvan-ui hanv tosoch, tea bhair mhojea desachi itihasik porampora-i toxich asa. Zorui mhojea desache adli sonvskrutai sokoileo zati mandun gheta, torui tannem gulamponnak kednach maneotay divnk na, tantuntlean ti meklli ani khota vinnem asa,” oxem tannem aplea eka ulovpant obhimanan sanglolem. Mon’xak tachi puray svotontray na korpi ekxayeche (monarchy) pod’doti add-ui tannem tallo ubarlolo. Oxe toren mon’xak tachi svotontray na korop hem monan ani totvan svotontrayeche sonvsthe add oxem to somzotalo. Fransco Luis Gomes ho ontor’raxttrik namnecho ek arthxastri-i (economist) aslo. Tannem vosnnukanchea bhouxik kamdarank Purtugalachea bhouxik kamdaranchea panvddear pavoile ani Gõychea odmas-potrantle bekaideache khorch bhair uddoile.

- To thambonastana oniti add zhuzlo. Dekhik, Bardezantlea vinchunuk karyant Torres Novasacho Count Governoran aplem nak’ toplem tache add tannem bovall uttoilo.

- Dr. Gomesak barik zorachi pidda zal’li, torui to aplea totvan ani loka khatir vavrit fuddem gelo. “OS BRAHAMANES” hi kadambori ani Essay on the theory of political economy and its relation to the morals and law hea vixoyacher Fransez bhaxentlean tannem nibond borovn aplim muktponnachim totvam rakhpacho proyotn kelo. Marques de Pombal hea vhodd Purtugez mon’xachem tannem choritr-ui (biography) boroilem. Tachea mornna uprant uzvadda ailolea hea tachea vavrak Fransant ani Purtugalant boro yeukar mell’lo. Doriantlean poinn korun Gõyam aplea ganv-ghora portotana tannem doriantuch aplo nim’nno prann soddlo.

- BHAU DAJI LAD
Dr. Ramakrishnna Vithal urf BHAU LAD hacho zolm’ Peddnnechea Mandrem vattarant, 1822 vorsa zalo. Potta khatir tacho bapui Daji Mumboi gelo. Thoim Bhau Girgaumchea Moratti Kendr Iskolant, ani uprant Elphinstone Institute-ant xiklo. 1843 vorsa to teach Institute-ant Chemistry-cho ani Natural Philosphy-cho adari xikovpi mhunn kamak laglo. Tea uprant to Grant Medikal Kolejint xiklo ani her chear zann Gõykaram vangdda borea markamni pas zalo. To ek iesesvi ani huxar gineanacho voiz aslo. Taka adlea bharoti bhasancho khub mog aslo.

- Leprache vo koddache piddek tannem vokhod sodun kaddlem oxem mandtat. To monan-kallzan udar aslo. To sabar piddestank fukott topastalo ani thoddeank aplea ghorant legit ravunk fukott zago ditalo. Dr. Bhau ho ek khoro somajik ani rajki vavurpi aslo. Bharoti lokache udorgoti khatir, Jagnnath Shankushett, Naoroji Furdoonji ani Dadabhai Naoroji hanche vangdda tannem 1852 vorsa ‘Bombay Association’ ghoddlem. 1857 vorsa ‘University of Bombay’ hech songhottnnek lagun zolmak ailem. Dr. Bhau ho tacho ek ‘Fellow’ aslo ani khub kall ‘Arts’ ani ‘Medicine’ fantteancho xikpi aslo. Purvilea vostunchea sod-vavrant ani adlea itihasant-ui to khub umed dakoitalo. “The Literay remains of Bhau Daji” hea vixoya khal tache sod-vavrache moladik paper Kolkot’tant uzvaddaile.

- Kalidas khuinchea kallant jiyelo hem tannem poilem dakovpacho proyotn kelo. Tea bhair sonskrut ankdde, Gupta ani her Rajyamni khuinchea vorsamni manddavoillin raj choloilem tacher uzvadd ghalpacho tannem sod-vavr kelo. Taka Royal Asiatic Soceity-cho vangddi nemlo ani uprant Mumboi Fantteache Vavurpi Somiticho vangddi mhunn vinchun kaddlo. 1855 vorsa to tech sonvsthecho poilo Up-Odheokx zalo. Taka Grant Medikal Kolejicho Up-Odheokx kelo ani Geographical Society-cho sekretar nemlo.

- Victoria Garden imaroti ani Albert Museum-a khatir fund ekttaim korunk Dr. Bhau Dajin khub thokos ghetlo. To Mumboicho poilo Bharoti Sheriff aslo. Hea podar taka don pavtti nemlo. Ostoreanchea xikxonnant ani udorgotint tannem khol mon ghalolem. Cheddvanchem iskolam cholovpi xikpeanche Literary ani Scientific sonvsthek to mozot ditalo. Tannem Marattintlean ani Gujarattintlean ‘Dnyan Prasarak’ nanvachim don mhoineallim uzvaddailim. Thoddim vorsam tannem aplea bolsantlea duddvamni ostoream khatir iskol choloilem. Aiz porian tem Dr. Bhau Daji Girl’s School cholta.

- Sanglicho M. Vishudas Bhave choloitalo te Moratti Dramatik Komponek Dr. Bhau ut’tejon ditalo. Nana Shankershett hache vangdda to Moratti nattkam ghoddun haddtalo. Raja Gopichand ho khell tannem hindint onnkar (translate) korun Mumboi dakoilo.

- 31 Mai, 1874 vorsa tannem aplo prann soddlo. “Bhau Daji hannem jivitant khub boro vavr kelo. Tannem zorui thoddench boroilem, torui hem thoddench boroilam tem hereamni hozaramni panam boroileant tache poros-ui chodd molachem asa,” oxem taka xrod’dhanjoli vomptana vhodd Jerman Orientalist Dr. Max Muller-an aplea ulovpant mhonnlem.

- ABBE FARIA
Jose Custodio Faria hacho zolm’ Kandolle ganvant 31 Mai, 1756 vorsa zalo. To 15 vorsam pirayecho aslo tednam tacho bapui Caetano taka ghevn Purtugalak gelo. Dev-xastrant doctorate-ichem xikop korunk Caetano Purtugalak thavn Romant gelo. Tea vellar tannem aplea putak, padriponnachem xikop korunk thoinchea Propagation of Faith Kolejint bhorti kelo. Ani uprant tacho put-ui padri zalo.

Tea kallar, Gõyant bharoti padrim modem khoxalkai disonasli; kiteak hea padrink kaidean divnk zai aslim tim unchlim podam dinasle. He oniti add zhuzunk tannem foujechea Gõychea ofisoram kodde boreponn zoddlem ani Pinto Bondd suru kelem. Hi yeuzonn konnachi ti xevttim sodun kaddtoch, tachea mukhel fuddareank dhorun bondkhonn favo keli. Oxea vellar Pai ani Put Faria, 1788 vorsa pollun Fransant gele.

1789 vorsa Fransant kranti suru zali tednam Pri. Jose Custodio khor krantikari zalo. Desant sonvstha sthapli tednam Abbe Faria xikovnk laglo. Tannem Marseilles, Nimes, adi. zageancher xikoilem.

Parisant porotolo tednam taka bhul-vidyechi (hypnotism) umed aili. Agost 1813 vorsa tannem bhul-vidiechem xikovp divnk suru kelem. Tachem hem chaltem-vevharik xikovop khub gazlem. Tannem bhul-vidyecher je khol vichar manddle te kristi dhorma ani morala add mhonnunk lagle.

Abbe Fariak tachea jivitant konnench sarko somzun ghevnk na. Taka bhairailolo ani tachim fokannam kortale. Torui tannem aplo sod-vavr khorayen chalu dovorlo.

Tannem aplea jivitachea xevottachea disamni, “De la cause du somneil lucire, on etude de la nature de l’homme” hem fransez pustok uzvaddailem.


Sonv'var, 20 Jun 2009

(c) Jose Salvador Fernandes

Friday, June 5, 2009

T-BUSH - GÕYKARANCHO PORDESANTLO OBHIMAN!


Son’varachim Sungttam:

T-BUSH - GÕYKARANCHO PORDESANTLO OBHIMAN!

-Jose Salvador Fernandes

Gõykar khuinchea mollar khuim, kednam, kitem korit tem sangunk zaina. Huxar Gõykaran aiz meren Gõyant toxench Gõyam bhair aple tankicho vapor korun apnnak, Gõyak ani Gõykarank vhodd nanv zoddlolem taka itihas govay asa ani to konnacheanuch nhoikarunk zaina. Azun-ui khubxe Gõykar, vevsaya ani potta khatir pordesant nokri kortana aple huxarkayecho ani gunnancho vapor korun sonvsarchem mon jikhun ghetana distat. Hantuntlo eklo mhonnlear, Kuvittant nokri korpi Gõykar T-Bush.

T-Bush (Tiburcio Rebello, ganvan Nagoa, Verna) ho ek aglle-veglle kolecho ani tankicho monis. Jitlo to pollevnk mottko, sado ani xant mukhamollacho dista, tache poros to monan khub lamb-rund asa. To cholta-bhonvtana kamacho bhar naslolea porim bhonvta, punn toso bhonvtana tache te monache kott’ttent disantlean kitleo kolpona xiztat, tea koxeo zoddtat, khuinche vattentlean tankam rup divn teo jiteo-jiveo korunk zatat ho soglo vavr thambonastana cholta. Tacheo kolpona dusreanche kolpone poros khub-khub veglleo ani voir-voir astat. Khuinchi-i gozal pollevpachi tachi nodor sade-chalte nodre poros veglli asta. Ti nodor dusreachean vikti nhoi mhunn apnnaunk-ui zavchi na.


T-Bush vevsayen ek pintarpi kolakar. Tea mollar apunn kosle tankicho kolakar tem tannem Kuveittant aslolea Gõykarank chodd dakovn dilam. Kuvittantle Gõykar hea mollar tachi tank-ui zannant. Kolechea hea mollar vavurtana, T-Bush-an anik ek vhoddlem panvl fuddem marlem, tannem cholchitram toyar korpachi vatt dhorli ani aplo T-Bush International Films 'production banner' staplo.



‘The Letter’ hea tachea inglez cholchitrak ontor’raxttrik molar bhangaracho puroskar favo zatoch, T-Bush-an Black Nhesop – Atanchem Fashion hem Konknnintlem anik ek obhimanachem aplem poilench Konknni cholchitr Kuveittantuch ravun toyar kelem. Kuveittant poilech pavtt Konknni feature film toyar korun Konknni cholchitr mollar tannem itihas ghoddoilo. Hea cholchitracho toch producer, toch director, toch story writer, tachoch concept, heram vangdda tovui gavpi…… oso sabar tasancho (dimensions) ho Gõykar. Hem cholchitr Gõyant azun-ui cholchitrachea pordear yeupachem asa, punn zannim tem Kuveittant pollelam tankam tea cholchitrantlean T-Bushaschi hea mollaveli tank kitem ti disun ailea. Zankam ti somzunk na tea nennar monamni tachi khotti tik’ka keli. Punn T-Bush te tik’ke poros-ui unch urlo.


Atam T-Bush-an Kuveittant ravun Hindi cholchitr toyar kelam Kahi Na Kahi Milenge. Kuveittant poilech pavtt hindi feature film toyar korpacho man porot ekdam T-Bushan zoddun ghetlo. Tachem hem cholchitr Kahin Na Kahin Milenge Junache 12ver Kuveitt xarant cholchitr porddear yeupachem asa. Taka hanv sogott Gõykaranchea nanvan hea cholchitrak borem yes anvddetam. Tannem Gõykaranchem nanv vochot thoimsor oxench voir kaddchem hech mhoje promannik anvdde.


06/06/2009

Saturday, May 23, 2009

Cheddvam Bhitorle Nosayechi Porikxa!

Cheddvam Bhitorle Nosayechi Porikxa!

- Jose Salvador Fernandes



There is more jealousy between females than male-female jealousy, (dadlea-ostore modem nosay asta tache poros chodd nosay don ostoream modem asta) oxem baravent mon’xastracho (psychology) vixoy xikoitana amkam xikpeank tticherin sanglolem. Mon’xastr hem mon’xachea poristhite pormannem hal-chalincho, sobhavacho, monacho adi. obheas vichar korunuch boroilolo asa. To zannun ghevop hi ek umedichi gozal. Punn zannunuch ghetlo mhunn tantum umed asona oxem mhaka disonam, punn mon’xastrache nodrentlean mon’xache te-te poristhite pormannem hal-chalincho, sobhavacho, monacho, adi. thav ghetlearuch mon’xastrachem khoreponn disun yeta. Dadlea-ostore modem nosay asta tache poros chodd nosay don ostoream modem asta oxem amkam mon’xastrant xikoilam tachem khoreponn koxem zannun ghevop? Monant mhonnlem, somazant itlea dadleam-ostoream modem astam, thoimsor hachem khoreponn pollevnk melltolem.

Te rati nhidunk gelom ani okosmat “dadlea-ostore modem nosay asta tache poros chodd nosay don ostoream modem asta” hi gozal monant porot ubi zali. Kitle vegim hachem khoreponn mhaka pollevnk melltolem, hanvem mhakach proxn kelo, ani desachea Prodhan Montreachea monacher vhoddlo bhar asta toslo bhar mhojea mathear aslolea porim hanvem he gozali vixim khub yeuzunk laglom. Dadlea-ostore modem nosay asta tache poros chodd nosay don ostoream modem asta hi gozal mhaka toxi itle sompeponnim ani itle vegim pollevnk mellchina oxem monak dislem tednam, okosmat monachea porddear mhojeach ghorantleo dog ostoreo – ek mhoji avoy, dusri mhoji bhoinn – ubeo zaleo. Ek-don mhoine sorle khore, torui tanche modli nosay mhaka pollevnk mell’lich na.

Dekun ek dis tharailem. Ostoream modem chodd nosay asta nhoi? Experiment-uch korun polleum-ia.

Baravi xiktana monant ason-ui vangdda xikpi khuincheach cheddva thaim kednach particular friendship zoddun disonk na. Toxem klasintlench ek cheddum mhojea monant ghunvtalem. Apnnem adlea disa Psychology period-ak danddi marlolea mhojea monantlea tea cheddvan mhoje kodde notes magun vhele tednam jivak khub borem dislem. Dusrech ghoddiek hika I’m interested in you vo I love you oxem mhonnpachi toyari dovorloli… zalear te notes kopi korun porot ditana tinnem mhaka kitem mhonnchem? “You are like a brother to me who never says no to me whenever I ask for the notes. Thank you very much.” Hem aikotoch, magir urlolem vorosbhor hanvem tiche khatir brother-uch zavn ravcho poddlo na?

Atam mhonnlem, experiment-a khatir konn tori cheddvak vinchun kaddunk tharailem. “Dadlea-ostore modem nosay asta tache poros chodd nosay don ostoream modem asta” mhonntat to experiment prove korche khatir! Sumar satollembhor klasintlea cheddvank kodde hea-tea nimitan, mhakach fors korun ulovnk laglom. Ani soglleam kodde bore som’bond zullon yetoch, eka cheddvak havem uloitam-uloitam vicharlem – “Christalin, tuzo birthday kednam?” Tika kitem dislem mhunn konn zanna! Ti ogich murgottli. Hansli, ani dusre vatten tondd ghunvddaun lozli. Hanvem ticheant interested aslolea porim. Hanvem porot-ui tika ticho zolm’-dis vicharlo. Tinnem dolle pittpittait sanglem – “Faleam! January 8th.”

“Faleam partti tor mhaka!” Tichea sobhavacho hint ghevn hanv ticho mogi zalolea vori vagun uloilom. Magir ghe ga! Tem il’lem chodduch lozlem. Hanvem ticho poilo kis ghetlolea porim!

Sanjer ghora portotana monant mhonnlem, ah! Hoch soeg boro asa. Experiment korpak, don ostoream modle nosayechi tenkxi pollevnk. Soroll zolm’disachim karddam viktolea xhopar gelom. Ek cheddo-cheddum voir eka rukhachea khandear, ekamekak tenkun bosun uloitoleachem chitr aslolem kardd ghetlem. Ghora vetoch ghorantlea konnakuch disona zavnk vevosthit ritin pustokachea kovrant lipoilem. Na zalear, ghorantlea konnachea-i hatak tem kardd lagun thoimsor anik naka zalolo experiment zalo zalear?

Dusrea disa, her disam poros matso vegllom nheslom ani klasik gelom. Zalear, Higher Secondary-chem volibol khellgoddi aslolem lamb dhongeanchem Christalin zogmogit nhesun ailolem. Hanv klasichea darar pavlam mat, tinnench mhaka hello kelo. Monant nasun-ui, “tum aiz soglleam poros sundor dista” oso nirop divpi mukhamollan hanv taka chok’k hanslom. Tednam tem kalche poros chodduch lozlem.

Interval poddlo toso, klasint hanv eksurea bankar bosun aslolom thoim Christalinak apoilem, tika porbim dilim ani lhou tem kardd tichea hatant dilem. Tem kardd tem thoinch ugtem korunk vetalem, hanvench mhonnlem, “naka, hanga ugtem kori naka. Konn-ui pollevnk xokta.”

“Thank you, thank you,” Christalin umalleamni bhorlolem.

“Tuka ek gozal sangum?” Christalinak bexttench utsuktailem.

“Mhozo tuka mog asa zalear sang.” Tem avoddeamni uloilem.

“Tum aiz Sylvia poros-ui sundor dista,” ostoream modle nosayechi porikxa korunk hanvem poilem panvl ubarlem. Hanvem oxem sanglolem aikun, Christalin laginch aslolea zonelaxim ubem ravun mumurkench hanstalem.

Atam hem Sylvia konn? Konn anik? Amchech klasintli Christalinachich ghott ixttin!

Dusrea disa, Christalinan tem kardd Sylviak dakoilem. Hi gozal mhaka tisrea disa svota Christalinanuch sangli. Hanvem taka vegim-vegim vicharlem, “kitem mhonntalem tem?”

“Borem dista. Borem choose korun haddlam. Kednachean mogan poddlo go tujea? Oxem tem mhaka porot vichartalem,” Christalinan apnnem voilbolant best player kop (mhonnche mhaka) jikhlolea porim mukhamoll korun mhaka sanglem.

Christalinachea tonddantlean hi khobor aikotanch, don ostoream modle nosayechi porikxa korpachem mhojem kam’ Sylvian borench sompem kelem oxem mhaka dislem. Dis sortat toxe Christalina kodde hanvem mogachem dhong oxe toren rongoilem, xevttim klasintlim soglinch mhonnpak laglim, zomlem re zomlem! Porinnam’? Klasintlim her cheddvam mhaka tiroskarache nodrentlean pollevnk laglim. Hanv mhojeach bhoitor hanstalom.

Yednam mhonnosor mhaka dadlea-ostreache nosyaechi ddigri kollun ailoli. Koxi?

Mhoje klasintlo mhozoch ixtt baravechea klasintlea cheddvachea mogant aslo. Tacho mog kitlo niz aslo to mhaka khobor asli. Kiteak svota toch mhaka zanniv kortalo. Ek dis tachea mogiak anik eka cheddean aplea pagerak faroilem tednam, mhojea ixttak khub dukhlem, punn to apnnak soddun gelolea cheddva add ek utor ulovnk na. Ghorcho konn tori morun gela ani taka jivo korunk anik kosloch upay naslolea porim! Oxea vellar, taka te poristhitentlean bhair kaddunk hanv sabar torenim bharim vavurtalom.

Anik ek dis, xezarchea cheddvachea mogant aslolo dusrea vaddeavelea Antonik konnem tori koddu gozal sangli – “Anton, tujem motor Kunkollecho konn eklo choloita mure!” Zalear Antonin taka kitlea sompeponnan zap diunchi? “Tea cheddiecheak muglea xivai anik konn menna aslo musta. As-dia, gel’l tem bor’ gelem. Ek gel’l mhunn sonvsar kabar zata? Ani konn tori muj’ khatir huim tori asto nu?”

Fevrerachi 4 tarik zata mhonnosor monan mhaka mhonnlem,“don ostoream modle nosayechi porikxa korpachem” kam’ fuddem vochum-di.

Fevrerachi 14 tarik borich dhanvun lagim ietali. Valentine Day! Va! Mhonnlem, Sylvia sangata Valentine Day monoupacho! Aste-aste mhojem mon Sylviacher oddunk laglom. Klasint tika soddlem zalear (Christalinachi ixttin nhoi ti?) anik khuinchench cheddum mhaka bori zap dinaslem. Christalina kodde, modem-modim, chans ieta toso hanv Sylviacheo godd-godd gozali ulovnk laglom. Zalear, volibolak marlolo cut chuklolea porim Christalin tondd kortalem tem hanv tirxea dollean polletalom. Fuddle dis sortat toxe, eka cheddvak cheddea koddchean kitem avoddta ani tea pormannem tika koxi jikhun gheum yeta hem psychology-ntuch xiklolea gozalincho vapor korun, hanvem Sylviak ‘mogacheo’ khunna dakovpak survat keli. Zalear kitem sangum? Valentine Disak panch dis asa mhonnlear Sylvia mhojea ‘mogant’ poddlem!

Hanvem Christalinak ‘soddlem’ ani Sylviak ‘dhorlem’ tem pollevn klasintlim sogllinch ojap zalim. Zavpachinch! Tankam babddeank hanv experiment kortam mhunn khuim khobor?

Zalem! Mhojea ‘mogant’ Sylvia khub khoxal zalem. Atam tem chodduch moddon-dholon choltalem. Porot-porot hanstalem. Klas choltana porot-porot fattlean mhaka vollun polletalem. Yednam mhonnosor mhaka sogllem tichem somzolem. Dusre vatten, Christalin tor apleach sonvsarant astalem. Tondd kallem korun….. dukhovlolea porim…. Tea mhonnosor tinnem Sylvia kodde-i apli ixttagot tunttoun, Sylviacheo aileo-poileo khobro jirem-mirem lavun klasintlea herank sangunk laglem….. Mhozo experiment sarke vatten veta mhunn mhaka disonk laglo.

Klasink danddi marun kentinant Sylvia vangdda hanv vell sarunk laglom. Modinch tem mhaka Christalina add gozali sangtalem. “Tum zanna? Tum tache kodde friendly astana tem bhitorlean tanchea vaddeavelea Cedric nanvachea cheddea kodde friendly aslem. Borem kelem, tuvem taka soddlem tem… na zalear tum trasant poddtolo aslo….” Hi tantuntli ek gozal.

“Tum tachi itli bori ixttin ani tum tacheo naka zaloleo khobro sangta? Borea cheddvachem nanv oxem ibaddinant!” Sylviachea tonddantlean anik-ui kitem aikunk melltolem oxem somzun hanv uloilom. Zalear tinnem mhaka kitem sangchem?

“Ixttin? Kosli? Paddem monis tem!” Sylvian nosayechim utram ulovnk suru kelim.

“Borem…. borem…. taka ami atam borem sudraum-ia.” Hanvem mhonnlem.

“Kitlem-i sudrailear na sudorchem tem.” Sylvian nhoikari zap dili.

“Polle, Valentine Day ami tegaim……”

“Tum voch tache borabor…. Hanv yenam…..” Hanvem ulovn sompounche poilinch Sylvia ulovn mekllem zalem.

“Sangtam tem tori aik….” Hanv.

“Tachi khobor sangta zalear mhojke kodde uloum naka… hanv kainch aikonk toyar na….” Sylviachea nakar rag choddlolo.

“Polle Sylvia, Christalinak ami…..”

“Tuka tacho itlo mog aslo zalear mhojea mogan anik kiteak poddlolo? Tea bhair tum zanna tem koslem mionis tem…. Paddem…” oxem ulovn Sylvia atam mhonnosor apunn kitlem monan paddem tem mhaka thavem kortalem.

“Mhonnche tem amchea vangdda Valentine Day-ak naka mhonnta tor tum?” Hanvem Sylviak porot challovpacho proyotn kelo.

“Naka…. Don’t you know that the third person is a threat? And why you want that bitch with us to spoil the mood of the day?” Sylvian aplo mood pirddear kelo. “Ani tuka sangtam, tum tor taka amche vangdda Valentine Day haddlear, hanv taka soglleanchea ujir koxem lojek ghaltolem tem polle tum!”

Yednam mhonnosor mhozo “dadlea-ostore modem nosay asta tache poros chodd nosay don ostoream modem asta” ho mhozo proyog sufoll zalo-so mhaka dislo. Dekun, Christalinachea ani nhoi mhunn Sylviachea bhavnam kodde anik khellchem nhoi mhunn tharavn Valentine Disa hanv klasik geloch nam….. itlench nhoi, fuddem him-tim karonnam divn hanvem tanchi vatt soddun-ui dili.

Ani aiz, “dadlea-ostore modem nosay asta tache poros chodd nosay don ostoream modem asta” hem chitr vochot thoimsor pollevnk-onnbhovunk mellta.



23/05/2009


www.goa-world.com/goa/about_goa/

Saturday, May 16, 2009

Cheddvam-ostoreanchea monant kitem xizta konn sangot?

Son’varachim Sungttam:

Cheddvam-ostoreanchea monant kitem xizta konn sangot?

-Jose Salvador Fernandes

Khubxe pavtti mhonnlolem aikolam – Devak khuim tin gozali khobor nant. Poili, Don Bosko Sonvsthe kodde itlo duddu khuincho, dusri gozal Jezvit Sonvstheche padri sumara bhair huxar koxe, ani tisri, cheddvam-ostoreanchea monant kitem xizta.
Oi! Cheddvam-ostoreanchea monant kednam, kitem xizot ani xizta tem sangunk bhouch, bhouch moskil.
Pondra-solla vorsam fattli gozal. Moddganvchea Gandhi markittant gel’lom. Sanjechea chear vorancho vell zal’lo. Markittant modinch lokacho ek vhodd zomo. Konnak kitem zalem kai mhonnit hanvuim tea zomeant bhorti zalom. Polle zalear kitem?
Att-tis-cheallis vorsanche pirayechi ostori roddtali. Ani zomo zavn ubo aslolo lok tiche churchure kortalo. Hanvem ekleak vicharlem, “kitem zalem tika? Kiteak roddta ti?”
“Bazarak ailole kodden tichem khuim pakitt marlem.” Magic show-acho kitem item chuktolea vori tannem mhojea tondda kodde pollenastana, te ostorecheruch nodor thiravn sanglem.
“Atam mhaka ghov tapoitolo…… bazarak mhunn tannem mhaka satxim rupia dilole…. bagantuch dovorlole…. konnem tori bag chorun vhelem…. Atam ghora vochunk mhoje kodde poixe nant… hanv kitem kortelim?,” oxem ulovn ti ostori hunddkea-hunddkeamni roddtali. Tichem roddop pollevn mhojem kalliz matxe hal’lem. Matso movall’lom. Monant mhonnlem hanv mhunn kitem korunk xoktam? Bolsant bazra itlech duddu ghalun ailolom…. Tantuntle tika dile zalear, bazrak unnem zaunche nasle? Mhoji konnuch naslole te ostorecho itlo husko kortana, tea zomeantlo eklo-i monis tika koslich – duddvanchi vo suchovnnechi – mozot korunk fuddem soronaslo. Ti ravun-ravun tich-tich gozal sangtali ani porot-ui roddtali ani thoim hajir aslolo zomo tiatr pollelolea vori tichem ‘acting’ polletalo. Monant mhonnlem, avoi zait ti mhoji. Mhoji-i avoi oxich oddchonnek sampoddloli zalear tika-i konnem adar diuncho oxem mhaka dischem naslem? Zaum, konnachi tori avoi astoli ti. Punn xevttim mhojech avoi sarki avoi nhoi ti? Dekun, ek doyall kornni korum-ia mhonnit hanv fuddem sorlom ani tichexim vochun sanglem, “tuje kodde ghora vochunk poixe nant nhoi? Chol, mhoje kodde iskuttor asa, hanv tuka vhorun pavoitam.” Aplea dolleantlean vhanvtolim dukham hatantlea lensak puxit tinnem “dev borem korum baba” oxem hanvem mhonnlem.
“Tum khuinchi?” Hanvem tika proxn kelo.
“Kunkolle, Kombantli.” Tinnem babddeponnan zap dili.
“Chol tor, hanv tuka pavoitam.” Hanvem tika ghora pavoupachem aiteponn dakoilolem pollevn tichea mukhamollar matso uzvadd ful’lo. Ti mhojea fattafatt cholun yeunk lagli toxi, nigtoch tiatr sompun ghorche vattek laglolea porim thoim zomlolo lok aple vattek laglo.
Tika pavounche khatir Moddganvchean Kunkolleche vatter astana ti ostori mhaka, “atam mhaka ghov tapoitolo…… bazarak mhunn tannem mhaka satxim rupia dilole…. bagantuch dovorlole…. konnem tori bag chorun vhelem….. hanv ghora kitem sangtelim? Bhirant dista…..”
“Bhiyeum naka…. Oxem khubxea zannank ghoddta. Thoddeo gozali amchea hatant nastana ghoddtat. Atam te satxim rupia chorun vhele mhunn ami kitlo-i vell-kall mathear hat dovrun boslear te duddu amkam kitem porot melltole? Atam asum-di, te gozali vixim chodd chintum naka.” Hanvem tika moral support divpachem anik ek borem kam’ kelem.
Fuddlim tin-chear minttam amche modem ubem zalolem moneponn moddche khatir, hanvem tika vicharlem, “ghora bhurgim asat dista nhoi?”
“Oi re baba, tankam yetana khavnk haddtelim mhunn sangun hanv ghorantlean bhair sorlelim. Punn….” Tinnem aplem ulovp purem korunk na khorem, punn tichea tea ulovpan mhojea kallzak anik-ui churchurailem. Monant mhonnlem, bazar faleam korcho; hi ghora pavche poilim tichea bhurgeam khatir vatter kitem-i ghevn ditolom. Ani uprant, oxeoch gozali korit ami Kunkolle bazarant pavlim tednam tinnem mhaka apunn zavn, kaklut dispa sarkea tallean sanglem, “baba, bhurgeam khatir chear ‘ice-cream’ ghevn dita? Lhan-lhan bhurgim mhojim, maim khavnk haddteli mhunn axevn ani dolleant tel ghalun vatt pollet ravtolim.” Adinch tichea ani tichea bhurgeam khatir movall’lelem kalliz mhojem atam anik-ui movall’lem. Hanvem iskuttor sttendar kaddli. Moneamnich, att-dha panvlanchea ontrar aslolea dukonar gelom ani chear ‘ice-cream’-iechim kopam eke potient ghalun ghevn ailom. Ti poti tichea hatant dili. Skuttor chalu keli ani Kombant vochpachi vatt dhorli. Kunkolle thavn Komba veche vatter astana ti ek-ui utor ulovnk na. Mhaka-i tem kainch vegllem disonk na. “Tujea ghora vochpacho rosto khuinchean to mhaka sang, sarki ghora vhorun pavoitam.” Zalear titlean tinnem mhaka kitem mhonnchem?
“Tum mhaka hangach denvoi. Ghora kodde yeum naka. Ghorant konn na. Lokan tor pollet zalear, lok mhojeo khobro pordesant aslolea ghovak pavoitolo. Tum porot voch.” Oxem ulovn ti fottfottit, choriam koxi cholot geli ani ek-dusrea ghorachea addosak nanch zali.
Hanv tika gorjechea vellar pavlom dekun, aplea ghora pavtoch upkari kallzan mhaka dhin’vastoli oxem dislolem. Punn……
Monant mhonnlem, “roddtole bailek patiyeunchem nhoi” mhonntat ti gozal sarki. Moddganvam tinnem zo dhamal kelo tednachean thavn ti Kunkolle-Komba vatter astana tichea monant kitem-kitem xiztalem tem mhaka koll’lench na, punn mhaka topi ghalpachem tichea monant jem kitem xizlem tem mhaka xevottakuch gomlem.


16/05/2009

About Me

My photo
Goa/India, Hawalli/Kuwait, Kuwait
A big e-welcome to you. Tumcam Maie-mogacho ieukar. Enjoy Life - This is not a rehearsal! Konkani uloi, boroi, vach ani samball - sodankal. Hich Goenchi osmitai ani amchem khalxelponn. Goenchi amchi Konkani bhas! Ekvottachem saddon Goenkaranchem. This is Gaspar Almeida from Parra, Bardez, Goa, based in Kuwait and am connected with the www.goa-world.com website created by Ulysses Menezes, and as Moderator of the famous first of its kind Gulf-Goans e-Newsletter (since 1994) and The Goan Forum and several Goan and Indian associations and forums and e-forums in Goa, India, Kuwait, The Middle East and worldwide.